Satın alınan mal ya da hizmetin sözleşmeye aykırı çıktığı dosyalarda ilk tartışma çoğu zaman ayıbın varlığı değil, talebin nereye iletileceğidir. Arabulucuya mı gidileceği, hakem heyetine mi başvurulacağı yoksa doğrudan dava mı açılacağı baştan yanlış belirlendiğinde dosya esasa girmeden usulden geri döner. Bu rehber, TBK ve TKHK ekseninde ayıp iddiasının hangi basamaktan yürütüleceğini pratik biçimde ele alır.
Önce Taraf Sıfatını Doğru Kurun
Ayıp hükümlerinin hangi düzenlemeye göre uygulanacağı, tarafların sıfatına bağlıdır. Alıcı nihai kullanım amacıyla hareket eden bir tüketici ise TKHK koruması devreye girer; iki tarafın da ticari amaçla hareket ettiği ilişkilerde TBK genel hükümleri ve ticari hayata özgü ihbar disiplini öne çıkar. Sıfat yanlış kurgulandığında yalnızca uygulanacak kanun değil, başvurulacak merci de yanlış seçilir.
Muayene ve İhbar Kaydı Olmadan Masaya Oturmayın
Ayıbın gizli mi açık mı olduğu, ne zaman fark edildiği ve karşı tarafa nasıl bildirildiği, arabuluculuk görüşmesindeki pazarlık gücünü doğrudan belirler. İhbarın tarihini gösteren bir kayıt bulunmadığında karşı taraf tüm tartışmayı süreye çeker ve esas konu konuşulmadan görüşme kapanır.
Arabuluculuk Ne Zaman Zorunlu Basamaktır
- Tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması gereken hâller bulunur.
- Parasal sınırın altında kalan tüketici talepleri için önce tüketici hakem heyeti yolu işletilir.
- Ticari nitelikteki para ve tazminat alacaklarında ayrı bir dava şartı düzenlemesi gündeme gelir.
- Bu kapsamların dışında kalan ilişkilerde arabuluculuk ihtiyari kalır ve tarafların iradesine bağlıdır.
Yanlış Basamağın Somut Bedeli
Zorunlu basamak atlanarak açılan dava, esasa girilmeden dava şartı yokluğundan reddedilebilir. Hakem heyeti görev alanındaki bir talebin mahkemeye taşınması ya da tersi durum, aylarca sürecek bir gecikme üretir. Bu gecikme sırasında ayıba ilişkin sürelerin işlemeye devam etmesi, esas hakkını da tehlikeye sokar.
Görüşme Öncesi Dosya Hazırlığı
- Sözleşme, sipariş kaydı, fatura ve teslim belgesi tek klasörde birleştirilir.
- Ayıbın niteliği fotoğraf, servis raporu veya teknik değerlendirme ile somutlaştırılır.
- Seçimlik talep tek cümleyle yazılır: onarım, bedel indirimi, değişim ya da sözleşmeden dönme.
- Bedel indirimi talep ediliyorsa istenen tutarın hesap yöntemi ayrıca gösterilir.
- Anlaşma sağlanamazsa hangi mercie gidileceği baştan not edilir.
Anlaşma ve Anlaşmama Sonrası
Anlaşma belgesinin talep kalemlerini net biçimde tanımlaması, ileride ayrı bir icra sorunu doğmasını engeller. Anlaşma sağlanamadığında düzenlenen son tutanak, dava dilekçesinin eki olarak dosyaya konulmalıdır; bu belgenin eksikliği yeni bir usul engeli yaratır.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her ayıp iddiası kendi belgeleri ve tarihleri içinde değerlendirilmelidir. Somut dosyanızda hangi basamağın zorunlu olduğunu belirlemek için hukuki destek almanız yerinde olur.