Tazminat taleplerinde davanın kaderini çoğu zaman hukuki niteleme değil, hesabın nasıl kurulduğu belirler. TBK, HMK ve TKHK ekseninde ilerleyen dosyalarda rakamı gerekçesiz yazmak, bilirkişi raporuna itiraz edememek ve talebi görevsiz bir mahkemeye taşımak en sık rastlanan üç kusurdur. Bu rehber, hesabın kalem kalem nasıl kurulacağına odaklanır.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırmadan Rakam Yazılmaz
Maddi zarar; fiilen yapılan gider, mahrum kalınan kazanç ve ileride doğacak zarar başlıklarına ayrılır. Manevi tazminat ise ayrı bir hukuki temele dayanır ve maddi zararın yüzdesi olarak hesaplanmaz. Sözleşmeden doğan taleplerde ayrıca müspet zarar ile menfi zarar ayrımı yapılmalı; sözleşme ayakta tutuluyorsa istenecek kalemle, dönme hâlinde istenecek kalem karıştırılmamalıdır.
Hesabı Destekleyen Belge Seti
- Sözleşme, ek protokoller ve tarafların yazışmaları
- Fatura, dekont, kasa ve banka kayıtları
- Gecikme ve temerrüt tarihini gösteren ihtar, tebligat şerhi
- Kazanç kaybı iddiası varsa gelir belgesi ve karşılaştırma dönemi verileri
- Onarım, yenileme veya ikame masraflarına ilişkin teklif ve ödeme belgeleri
Faiz talebi de bir hesap kalemidir: türü, başlangıç tarihi ve dayanağı dilekçede ayrıca gösterilmelidir.
Görev ve Yol Ayrımı: Yanlış Kapı Süre Yakar
Aynı olay, tarafların sıfatına göre farklı yargı yollarına düşer. Tüketici işlemi niteliğindeki uyuşmazlıklarda parasal sınıra göre tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesi; ticari nitelikli işlerde asliye ticaret mahkemesi; diğer hâllerde asliye hukuk mahkemesi devreye girer. Ticari davalar ile tüketici uyuşmazlıklarının önemli bölümünde arabuluculuk dava şartıdır; bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir ve harç ile zaman birlikte kaybedilir.
Miktarı Belirsizse Dava Türünü Doğru Seçmek
- Zararın miktarı henüz belirlenemiyorsa, dava türü buna uygun seçilir; sabit bir rakama erken bağlanmaz.
- Bilirkişi raporu geldiğinde hesabın yöntemi, kabul edilen varsayımlar ve dışlanan kalemler tek tek denetlenir.
- Rapora itiraz, genel beğenmeme cümleleriyle değil, hangi kalemin hangi belgeyle çeliştiği gösterilerek yazılır.
- Talep genişletilecekse usul kuralları çerçevesinde zamanında yapılır; süresi geçtikten sonra yapılan artırım karşı tarafın itirazıyla sonuçsuz kalabilir.
- Zamanaşımı, talebin dayandığı hukuki temele göre ayrıca kontrol edilir.
Değerlendirme
Tazminat hesabı, dosyanın en teknik ve en çok itiraza açık bölümüdür; küçük bir tarih hatası bile sonucun büyük ölçüde değişmesine yol açabilir. Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Kendi olayınızdaki belgelerin bir hukukçuyla birlikte gözden geçirilmesi, dava açılmadan önce yapılacak en verimli iştir.