Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde iki ayrı tuzak vardır: davanın yanlış mahkemede açılması ve zararın belgelendirilememesi. TBK'nın sorumluluk hükümleri, HMK'nın ispat düzeni ve olayın taraflarına göre devreye girebilen TKHK birlikte değerlendirilmediğinde, esasen haklı bir talep usulde takılır.
Uyuşmazlığın Kimliğini Belirlemek
Aynı olay, taraf sıfatına göre farklı yargı hattına düşebilir. Bir hizmetin kusurlu görülmesinden doğan zarar tüketici işlemi kapsamındaysa tüketici merciine, tacirler arasındaki ticari ilişkiden doğuyorsa ticaret mahkemesine, bunların dışında kalıyorsa genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesine gider. Sözleşme ilişkisi de varsa, talebin sözleşmeye aykırılığa mı yoksa haksız fiile mi dayandırılacağı hem süre hem ispat yükü bakımından sonuç değiştirir.
Dört Unsurun Belgeyle Karşılanması
- Fiil: Olayın gerçekleştiğini gösteren tutanak, kamera kaydı, yazışma veya resmî rapor.
- Kusur: Gerekli özenin gösterilmediğini ortaya koyan teknik inceleme veya uzmanlık raporu.
- Zarar: Fatura, onarım bedeli, gelir kaybı hesabı ve tedavi giderleri gibi ölçülebilir kalemler.
- İlliyet bağı: Zararın başka bir sebepten doğmadığını gösteren zaman çizelgesi ve karşılaştırma.
Delil Toplamada Sıra
- Olaydan hemen sonra bozulabilecek delilleri (görüntü kaydı, fiziksel durum) öncelikle güvence altına alın.
- Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde delil tespiti yoluna başvurmayı değerlendirin.
- Karşı tarafla yazışmalarınızı tek bir kronolojik dosyada toplayın.
- Zarar kalemlerini tahmin yerine belgeye bağlayın; belgelenemeyen kalem talep dışında bırakılabilir.
- Talebinizi belirsiz alacak veya kısmi dava olarak kurmanın sonuçlarını baştan değerlendirin.
Zamanaşımı ve Ceza Davasının Etkisi
Haksız fiil taleplerinde süre, zararın ve failin öğrenilmesine bağlı olarak işlemeye başlar. Aynı fiil suç oluşturuyorsa, ceza yargılamasındaki süreler bakımından farklı bir değerlendirme gündeme gelebilir. Bu nedenle ceza soruşturmasının sonucunu beklemek her zaman güvenli bir tercih değildir; hukuk davasının takvimi ayrıca izlenmelidir.
Talep Sonucunu Ölçülebilir Yazmak
Dilekçede zararın tek bir toplam rakam olarak yazılması, itiraz aşamasında savunmasız bir alan yaratır. Maddi zarar kalemleri ayrı ayrı, faiz başlangıcı ise her kalem için ayrıca gösterilmelidir. Manevi tazminat talebinde ise olayın kişisel sonuçları soyut ifadelerle değil, somut yaşam etkisiyle anlatılmalıdır.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Taraf sıfatı ve olayın niteliği görevli mahkemeyi değiştirdiğinden, dava açmadan önce dosyanızın özelliklerine göre hukuki görüş almanız faydalı olacaktır.