Sözleşmeye aykırılık iddiasında ihlalin varlığını göstermek çoğu zaman kolaydır; asıl zorluk zararın miktarını ispatlamaktır. Toplu bir rakam üzerinden ileri sürülen talepler, karşı tarafın basit itirazlarıyla dahi zayıflar. Bu rehber, tazminat hesabının hangi kalemlere ayrılacağını, hangi belgelerle desteklenmesi gerektiğini ve sulh görüşmesi ile dava arasındaki eşiği ele alır.
Zararı Ayrıştırmadan Hesap Kurulmaz
Talebin temeli, zararın niteliğine göre ayrılmasıdır. Fiilen malvarlığında meydana gelen azalma ile sözleşme gereği gibi ifa edilseydi elde edilecek kazançtan yoksun kalma, ispat bakımından farklı kaynaklara dayanır. Birincisi ödeme belgeleri, fatura ve masraf kayıtlarıyla gösterilirken; ikincisi işletmenin geçmiş dönem verileri, sipariş kayıtları ve emsal işlerin kârlılığı üzerinden hesaplanır. Bu ayrımın dilekçede yapılmaması, hesabın tamamının tartışmalı hâle gelmesine yol açar.
Temerrüt ve İhtarın Belgelenmesi
Faiz ve gecikme kaynaklı taleplerin başlangıç tarihi, çoğu dosyada ihtarın karşı tarafa ulaştığı ana bağlanır. Bu nedenle ihtarın içeriği kadar tebliğ edildiğini gösteren belge de dosyada bulunmalıdır. İhtar metninde verilen sürenin makul olup olmadığı, talebin açık biçimde belirtilip belirtilmediği ve hangi edimin istendiği; sonradan yapılacak değerlendirmeyi doğrudan etkiler. Sözleşmede cezai şart öngörülmüşse, bunun hangi ihlal hâline bağlandığı ayrıca gösterilmelidir.
Hesap Çalışmasını Önceden Yapmak
- Sözleşmenin imzalanmasından ihlale kadar geçen sürecin tarih sırasıyla dökümü
- Yapılan ödemelerin banka kayıtlarıyla eşleştirilmesi
- İkame tedarik yapılmışsa aradaki fiyat farkını gösteren teklif ve faturalar
- Ceza, gecikme ve ek masraf kalemlerinin ayrı tabloda toplanması
- Talep edilecek tutarın hangi hesap yöntemiyle bulunduğunun yazılı açıklaması
Bu çalışma dava açılmadan önce yapıldığında, yargılama sırasında yapılacak inceleme için de sağlam bir zemin oluşur. Talebin belirli mi yoksa belirsiz mi olduğu konusundaki tercih de bu hesap çalışmasının sonucuna göre şekillenir.
Sulh Görüşmesi ile Dava Arasındaki Eşik
Karşı taraftan gelen ödeme teklifinin değerlendirilmesinde bakılacak ilk şey teklifin tutarı değil, kapsamıdır. Teklifin hangi kalemleri kapsadığı, faiz ve masrafların dahil olup olmadığı, sözleşmenin devam edip etmeyeceği ve diğer taleplerden vazgeçme anlamına gelip gelmediği net biçimde yazılmalıdır. Ayrıca dava yolunun getireceği süre ve gider ile karşı tarafın ödeme kabiliyeti birlikte tartılmalıdır. Tahsil riski yüksek bir dosyada erken ve teminata bağlanmış bir anlaşma, uzun bir yargılamanın sonundaki karardan daha işlevsel olabilir. Buna karşılık ihlalin sürekli nitelikte olduğu ve devam eden bir ilişkiyi ilgilendirdiği dosyalarda, yalnızca geçmişi kapatan bir anlaşma sorunu ertelemekten öteye gitmez.
Kısa Not
Buradaki çerçeve genel niteliktedir. Sözleşmenizin metni, ihlalin türü ve zarar kalemleri farklı bir hesap yöntemi gerektirebileceğinden, talep oluşturulmadan önce hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.