Tazminat talebinin başarısı, çoğu zaman uğranılan zararın büyüklüğünden çok, o zararın hangi hukuki temele oturtulduğuna ve hangi belgeyle kanıtlandığına bağlıdır. Bu rehber, Türk Borçlar Kanunu ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde delil kurgusunu ve merci seçimini birlikte ele alır.
Önce Temel: Sözleşme mi, Haksız Fiil mi
Aynı olay hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil olarak nitelendirilebilir. Bu niteleme yalnızca teorik değildir: ispat yükünün dağılımı, zamanaşımı süresi ve bazen görevli mahkeme buna göre değişir. Haksız fiilde zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiilin gerçekleştiği andan itibaren işleyen uzun süre birlikte gözetilirken; sözleşmesel taleplerde kural olarak daha uzun genel zamanaşımı uygulanır.
Merci Seçiminde Ayrım Noktaları
- İlişki bir tüketici işlemi ise Tüketici Kanunu kapsamında tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi devreye girer.
- Taraflar arasında ticari bir ilişki varsa asliye ticaret mahkemesi görevli olabilir.
- Zarar bir idari işlem veya hizmet kusurundan doğuyorsa uyuşmazlık idari yargıya aittir.
Görevli mahkemenin yanlış seçilmesi dosyayı tamamen bitirmez; ancak görevsizlik kararı sonrası dosyanın yeniden ele alınması, hem aylar hem de fiilen zayıflayan delil anlamına gelir.
Zararı Rakama Dönüştüren Belgeler
- Fiili zararın miktarını gösteren fatura, ödeme dekontu ve keşif öncesi fotoğraflar.
- Kazanç kaybı iddiası varsa önceki dönem gelir kayıtlarıyla karşılaştırmalı tablo.
- Nedensellik bağını kuran teknik rapor, servis kaydı veya olay tutanağı.
- Karşı tarafın kusurunu gösteren yazışma ve ihtar örnekleri.
Talep Sonucunun Yazımı
Belirsiz alacak, kısmi dava ve tam eda talebi arasındaki tercih, faiz başlangıcını ve harç yükünü etkiler. Zararın miktarı henüz teknik incelemeye bağlıysa talebin bu gerçeğe uygun biçimde kurulması, sonradan yapılacak artırımın usulen kabul edilebilmesi bakımından önem taşır. Faiz türü ve başlangıç tarihi talep edilmediğinde mahkemenin resen hüküm kurmayacağı da unutulmamalıdır.
Kapanış
Tazminat dosyalarında delil, olayın üzerinden zaman geçtikçe hızla değer kaybeder. Bu nedenle ilk hafta içinde yapılan basit bir tespit çalışması, aylar sonra yapılacak kapsamlı incelemeden daha etkili sonuç verebilir. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; talebinizin dayanağı ve süresi olayınızın ayrıntılarına göre değiştiğinden, dava yoluna gitmeden önce dosyanızın bireysel değerlendirmesini yaptırmanız uygun olur.