Sözleşmeye aykırılık dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman haklılık değil, zararın gösterilebilmesidir. İhlalin varlığı kabul edilse bile miktarı ispatlanamayan talep, beklenenin çok altında bir sonuçla kapanır. Bu nedenle tazminat hesabı, dava dilekçesi yazılmadan önce kurulmalıdır.
Hangi Zarar Kalemi İstenebilir
Türk Borçlar Kanunu, borca aykırılık hâlinde alacaklının uğradığı zararın giderilmesini öngörür. Uygulamada talep genellikle üç başlıkta toplanır: fiilen yapılan ve boşa giden masraflar, sözleşme gereği elde edilecekken elde edilemeyen kazanç ve gecikmeden doğan zarar. Bunlara ek olarak sözleşmede cezai şart kararlaştırılmışsa, bu şartın zarardan bağımsız istenip istenemeyeceği metne göre belirlenir. Cezai şart ile tazminatın birlikte istenip istenemeyeceği, sözleşmedeki düzenlemeye bakılarak çözülür.
Temerrüdü Kurmadan Hesap Yapılmaz
- Borçluya usulüne uygun ihtar gönderilmesi ve gönderim kaydının saklanması
- İfa için verilen sürenin makul ve belirli olması
- Sürenin sonunda dönme, aynen ifa ya da tazminat seçeneklerinden hangisinin kullanıldığının açıkça bildirilmesi
- Kısmi ifa kabul edilmişse buna ilişkin ihtirazi kaydın konulması
Seçimlik hakların hangisinin kullanıldığı sonradan değiştirilmek istendiğinde ciddi sorun doğar. Bu nedenle ihtar metni, hesabın hangi zemine oturacağını da belirler.
Hesabı Ayakta Tutan Belgeler
Faturalar, teslim ve kabul tutanakları, banka ödeme kayıtları, yazışmalar ve varsa iş programı; hesabın dayanağıdır. Yoksun kalınan kazanç iddiası, benzer işlerdeki kâr oranı, önceki dönem verileri ya da yapılmış ön sözleşmelerle desteklenmelidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, dava değerinin tam olarak belirlenemediği hâllerde belirsiz alacak davası açılmasına imkân tanır; bu yolun koşullarının bulunup bulunmadığı baştan değerlendirilmelidir, çünkü koşulları oluşmadan açılan dava usulden reddedilebilir.
Karşı Tarafın Savunma Hatları
Beklenen savunmalar genellikle şunlardır: ihlalin karşı taraftan kaynaklandığı, alacaklının zararı azaltma külfetini yerine getirmediği, zararın öngörülemez olduğu ve zamanaşımının dolduğu. Dilekçe hazırlanırken bu savunmaların her birine karşılık gelen belge önceden ayrılmalıdır. Zararı azaltmak için atılan adımlar belgelenmişse, bu savunma büyük ölçüde etkisizleşir.
Tüketici Tarafı Varsa Yol Değişir
Sözleşmenin taraflarından biri tüketici konumundaysa 6502 sayılı Kanun kapsamındaki koruma hükümleri ve tüketici hakem heyeti ile tüketici mahkemesi ayrımı devreye girer. Aynı uyuşmazlığın genel hükümler yerine tüketici mevzuatına göre çözülmesi gerektiği gözden kaçarsa, görevsizlik nedeniyle aylar kaybedilir. Ticari nitelikteki para alacaklarında ise arabuluculuğun dava şartı olduğu unutulmamalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve zararın niteliği hesabın kurgusunu değiştirir; talep göndermeden önce metnin bir hukukçuyla incelenmesi önerilir.