Sözleşmeden doğan alacak ve tazminat taleplerinde artık ilk durak çoğu zaman mahkeme değil, arabuluculuk masasıdır. TBK sözleşmenin esasını, HMK yargılama usulünü, TKHK ise tüketici ilişkilerine özgü kuralları belirler. Dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk aşaması atlandığında dava esasa girilmeden reddedilir. Bu rehber, ihlalin fark edildiği andan dava dilekçesine kadar geçen süreci bir takvim mantığıyla kuruyor.
İhlal Anını ve Temerrüdü Belgeleyin
Sözleşme ihlallerinde tartışma çoğu kez ihlalin ne zaman gerçekleştiği üzerinde yoğunlaşır. Bu nedenle ilk adım, edimin ifa edilmesi gereken tarihi, ihtar çekilip çekilmediğini ve karşı tarafın cevabını içeren bir kronoloji oluşturmaktır. İhtarname, hem temerrüdün başlangıcını hem de sonraki faiz ve tazminat taleplerinin dayanağını kurar. Tebliğ tarihi ihtarnamenin kendisi kadar önemlidir.
Arabuluculuk Zorunlu mu, Değil mi?
Zorunluluk uyuşmazlığın türüne göre değişir. Ticari nitelikteki alacak ve tazminat talepleri ile bazı tüketici uyuşmazlıkları bakımından arabuluculuk dava şartıdır; buna karşılık ihtiyati tedbir gibi bazı talepler bu şarttan bağımsız değerlendirilir. Uyuşmazlığın ticari sayılıp sayılmadığı, tarafların sıfatına ve işin niteliğine bağlıdır. Bu tespit yanlış yapıldığında ya gereksiz bir aşama eklenir ya da dava usulden düşer.
Son Tutanak Dosyanın Anahtarıdır
- Başvuru, uyuşmazlığın türüne göre yetkili arabuluculuk bürosuna yapılır
- Görüşmelerde ileri sürülen talepler ve kabul edilen kalemler tutanağa yazdırılır
- Anlaşma sağlanamazsa son tutanak alınır ve dava dilekçesine eklenir
- Anlaşma sağlanırsa belgenin icra edilebilirliği ayrıca gözetilir
Son tutanağın dilekçeye eklenmemesi ya da tarafların tutanakta eksik gösterilmesi, davanın usulden reddine yol açabilecek en yaygın kusurdur.
Doğru Mahkemeyi Baştan Seçin
Aynı sözleşmeden doğan uyuşmazlık, tarafların sıfatına göre asliye hukuk, asliye ticaret ya da tüketici mahkemesinde görülebilir. Sözleşmede yetki kaydı bulunması, her durumda bağlayıcı olmayabilir; özellikle zayıf taraf lehine getirilen koruyucu kurallar bu kayıtları etkisiz kılabilir. Görevli mahkeme yanlış seçildiğinde verilen görevsizlik kararı sonrası dosyanın gönderilmesi için süresinde başvuru yapılması gerekir; aksi hâlde dava açılmamış sayılır.
Anlaşma ile Dava Arasındaki Tercih
Arabuluculuk, taraflar arasında ticari ilişki devam ediyorsa yalnızca bir zorunluluk değil, gerçek bir seçenektir. Anlaşma metninde ödeme takvimi, teminat ve ihlal hâlinde uygulanacak sonuç açıkça yazıldığında, belge doğrudan icraya elverişli hâle gelebilir. Bu nedenle masaya sayısal ve ölçülebilir bir teklifle oturmak gerekir.
Bilgilendirme
Bu metin genel çerçeveyi anlatır. Sözleşme metninin kendi hükümleri, uyuşmazlığın niteliğini ve izlenecek yolu değiştirebileceğinden, arabuluculuk başvurusundan önce sözleşmenin hukuki incelemeden geçirilmesi tavsiye edilir.