Sözleşmeden veya haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde davanın kaderi çoğu kez zararın büyüklüğüne değil, ihbarın zamanında ve ispatlanabilir biçimde yapılmış olmasına bağlıdır. TBK ve HMK sisteminde ihbar, hem hakkın korunması hem de karşı tarafın temerrüde düşürülmesi bakımından bir başlangıç noktasıdır. Bu rehber, ihbar-delil ilişkisini ve başvurulacak mahkemenin doğru belirlenmesini konu alır.
İhbar Neden Delilin Merkezinde
Ayıplı ifa, gecikme veya sözleşmeye aykırılık iddialarında karşı tarafın ilk savunması çoğunlukla kendisine zamanında bildirim yapılmadığıdır. Bu nedenle bildirimin içeriği kadar yapılış biçimi de önem taşır. Noter ihtarnamesi, iadeli taahhütlü posta, kayıtlı elektronik posta ve karşı tarafın yazılı teyidi ispat gücü yüksek araçlardır. Telefon görüşmesi veya sözlü bildirim, teyit edilmedikçe çekişmeli hale gelir.
Zararın Kalem Kalem Belgelenmesi
- Fiili zarar: ödeme belgeleri, onarım faturaları, ikame mal veya hizmet giderleri
- Yoksun kalınan kâr: sözleşme öncesi ve sonrası ciro karşılaştırması, iptal edilen siparişler, ticari defterler
- Nedensellik: zararı doğuran olayla gideri birbirine bağlayan tarihli yazışmalar
- Zararı azaltma çabası: alternatif tedarik girişimlerini gösteren teklif ve yazışmalar
Hangi Mahkeme, Hangi Ön Şart
Aynı olay, tarafların sıfatına göre farklı yollara düşebilir. Her iki tarafın da tacir olduğu ve iş ticari işletmeyle ilgili olduğu hallerde uyuşmazlık asliye ticaret mahkemesine aittir ve konusu para alacağı olan ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır. Alıcının tüketici sayıldığı hallerde ise TKHK devreye girer, parasal sınıra göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yetkilidir. Sıfatın yanlış değerlendirilmesi, dava şartı yokluğundan usulden ret sonucunu doğurabilir.
Zamanaşımını Takvime Yazmak
Haksız fiilden doğan taleplerde zarar ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiilden itibaren işleyen uzun süre birlikte gözetilir; sözleşmeye aykırılıkta ise kural olarak genel zamanaşımı süresi uygulanır. Uygulamada en sık yapılan hata, öğrenme tarihinin belgeye bağlanmamasıdır. Ekspertiz raporunun tebliğ tarihi, teslim tutanağı veya ilk şikâyet yazısı öğrenme anını gösteren belgeler olarak saklanmalıdır. Arabuluculuk sürecinin zamanaşımına etkisi de aynı takvimde izlenmelidir.
Dilekçe Aşamasında Dikkat
Talep sonucu, ıslah ihtimali gözetilerek belirsiz alacak veya kısmi dava tercihleriyle birlikte planlanmalıdır. Delil listesinde her belgenin hangi vakıayı ispat ettiği yazılmalı, hesap içeren dosyalarda bilirkişi incelemesi talebi baştan ileri sürülmelidir.
Bu metin bilgilendirme amacı taşır; sözleşme metniniz, tarafların sıfatı ve olayın gelişimi sonucu değiştirebilir. Somut dosyanız için hukuki destek almanız önerilir.