Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde dosyanın kaybedilmesi çoğu zaman esastan değil, dava şartı olan aşamanın atlanmasından ya da başvurunun yetkisiz bir büroya yapılmasından kaynaklanır. Bu rehber, arabuluculuk aşamasını süre disipliniyle kurgulamaya odaklanır.
Her Haksız Fiil Dosyasında Arabuluculuk Zorunlu mu
Zorunlu arabuluculuk, uyuşmazlığın türüne göre belirlenir. Ticari nitelikteki alacak ve tazminat talepleri ile tüketici işlemlerinden doğan bazı uyuşmazlıklar için dava açılmadan önce bu aşamanın tamamlanması gerekir. Buna karşılık her tazminat talebi bu kapsama girmez; örneğin bedensel zarar veya ölüm nedeniyle açılan tazminat davaları bakımından farklı bir değerlendirme yapılır. Türk Borçlar Kanunu'ndan doğan talebin aynı zamanda ticari iş niteliği taşıyıp taşımadığı, ilk belirlenmesi gereken noktadır.
Arabuluculuk Bürosunda Yetki Meselesi
Başvuru, yetkili büroya yapılmalıdır. Yetkisiz büroya yapılan başvuru üzerine düzenlenen son tutanak, karşı taraf itiraz ettiğinde dava şartının yerine getirilmediği sonucunu doğurabilir. Bu nedenle başvurudan önce şu noktalar netleştirilmelidir:
- Karşı tarafın yerleşim yeri ve varsa ticari merkezi.
- Haksız fiilin işlendiği ve zararın doğduğu yer.
- Birden çok sorumlu varsa hepsinin başvuruya dahil edilip edilmediği.
- Sigorta şirketinin de muhatap olup olmadığı.
Zamanaşımı ve Sürenin Durması
Haksız fiil tazminatında zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar; ayrıca fiilden itibaren işleyen bir üst süre bulunur. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı süresinin uygulanması gündeme gelebilir. Arabuluculuk sürecinin zamanaşımına etkisi ile son tutanaktan sonra dava açmak için tanınan sürenin ayrı ayrı hesaplanması gerekir; bu iki süre birbirinin yerine geçmez.
Anlaşma Belgesi ile İlam Arasındaki Fark
- Anlaşma tutanağının kapsamı, ileride açılabilecek talepleri de dışlayacak biçimde net yazılır.
- Ödeme takvimi, gecikme halinde doğacak sonuçla birlikte belirlenir.
- İcra edilebilirlik yönünden gerekli işlemler tamamlanır.
- Anlaşma sağlanamazsa son tutanak eksiksiz alınır ve dava dilekçesine eklenir.
Kapanış Notu
Bu aşamada yapılan hazırlık, sonraki yargılamanın da temelini oluşturur; toplantıda ileri sürülen rakam ve kabuller sonradan tartışma konusu olabileceğinden özenli davranılmalıdır. Yazılanlar genel niteliktedir ve somut olayın hukuki nitelendirmesine göre değişebilir; başvuru öncesi hukuki görüş alınması yararlı olur.