Bir tazminat talebinin akıbetini çoğu zaman olayın haklılığı değil, hesabın nasıl kurulduğu ve dosyaya hangi usul adımıyla yansıtıldığı belirler. TBK'nın sorumluluk hükümleri ile HMK'nın talep sonucu, ıslah ve bilirkişi düzenlemeleri birlikte okunmadığında, yerinde bir zarar iddiası dahi usule aykırı işlem nedeniyle karşılıksız kalabilir. Aşağıdaki rehber, tazminat hesabının kurulmasına ve bu hesabın usule uygun biçimde talep sonucuna dönüştürülmesine odaklanır.
Önce Zarar Kalemlerini Ayrıştırın
Hesap kurmanın ilk adımı, tek bir rakam yerine birbirinden ayrı kalemler tanımlamaktır. Maddi zarar ile manevi zarar farklı ispat mantığına tabidir; maddi zarar içinde de fiilen yapılan giderler, malvarlığında meydana gelen azalma ve yoksun kalınan kazanç ayrı ayrı gösterilmelidir. Sözleşmesel ilişkide sözleşmenin ayakta kalıp kalmadığına göre talebin niteliği değişir. İlişki bir tüketici işlemi ise TKHK'nın koruyucu hükümlerinin devrede olup olmadığı da baştan belirlenmelidir.
Belirsiz Alacak, Kısmi Dava ve Islah Tercihi
Hesabın miktarı dava tarihinde tam olarak belirlenebiliyorsa, alacağı belirsiz gibi göstermek dosyayı riske sokar. Buna karşılık miktarın karşı tarafın elindeki kayıtlara bağlı olduğu hâllerde tercih farklı olur. Bu seçim yalnızca teknik bir tercih değildir: harç, faiz başlangıcı, zamanaşımının kesildiği miktar ve sonradan artırım imkânı doğrudan bu seçime bağlıdır. Yanlış dava türü, esasa hiç girilmeden dosyanın kaybedilmesine yol açabilir.
Usule Aykırı İşlemin Hesabı Çökerttiği Noktalar
- Talep sonucunda kalem ayrımı yapılmaması, artırımın hangi kaleme yöneldiğini belirsizleştirir.
- Faiz türü ve başlangıç tarihinin dilekçede gösterilmemesi.
- Harcı yatırılmamış talep kalemlerinin hüküm altına alınamaması.
- Delil listesinde yer almayan belgenin sonradan sunulmasında karşılaşılan sınırlar.
- Karşı tarafın defterlerine ve kayıtlarına yönelik talebin süresinde ileri sürülmemesi.
Bilirkişi Raporuna İtirazın Teknik Dili
Rapora yönelik itiraz, "rapora katılmıyoruz" cümlesiyle sınırlı kaldığında sonuç doğurmaz. İtiraz dilekçesi, raporun hangi kalemde hangi veriyi dikkate almadığını, hangi belgeyi yanlış okuduğunu ve doğru kabul edilmesi gereken veriyi sayfa ve belge referansıyla göstermelidir. Hesaba esas alınan dönem, kur, indirim oranı ve kusur dağılımı gibi parametrelerin her biri ayrı başlık altında tartışılmalıdır. İtiraz süresinin kaçırılması, raporun tartışmasız kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir.
Hesap ile Dilekçe Arasındaki Tutarlılık
Dosyaya sunulan hesap tablosu ile dilekçedeki talep sonucu birbirini birebir karşılamalıdır. Tabloda görünen ancak talep sonucunda yer almayan bir kalem, hüküm fıkrasına giremez. Aynı şekilde ıslahla artırılan miktarın hangi kaleme ait olduğu açıkça yazılmalı, zamanaşımı def'i ihtimali gözetilerek artırımın zamanlaması planlanmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel nitelikli bilgilendirmedir. Her dosyada zararın niteliği, taraflar arasındaki ilişkinin türü ve süreler farklı sonuç doğurabileceğinden, hesabın kurulmasından önce dosyanızın kendi belgeleri üzerinden hukuki değerlendirme yapılmasında yarar vardır.