Sözleşmesel ya da haksız fiile dayanan tazminat taleplerinde iki ayrı saat birlikte işler: ihbar için tanınan süre ve talebin kendisi için öngörülen zamanaşımı. TBK ve HMK ekseninde bu iki saati birbirine karıştırmak, hakkın esasına girilmeden dosyanın kapanmasına yol açabilir.
İhbarın Hukuki İşlevini Doğru Kurmak
İhbar, tek başına bir tazminat talebi değildir. Kimi hâlde borçluyu temerrüde düşürmek, kimi hâlde ayıbı bildirmek, kimi hâlde ise sözleşmeden dönme veya fesih hakkını kullanabilmek için ön koşuldur. İhbarın hangi amaçla yapıldığı metinde açıkça yazılmazsa, sonradan bu belgeye dayanmak zorlaşır. Ayrıca ihbar çekilmesi kural olarak zamanaşımını kesmez; zamanaşımını kesen işlemler dava açılması ve icra takibi gibi hukuki adımlardır.
Zamanaşımı Haritasını Çıkarmak
Haksız fiile dayanan taleplerde, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyen uzun süre birlikte değerlendirilir. Sözleşmeye dayanan taleplerde ise kural olarak genel zamanaşımı uygulanır; ancak kira, işçilik ve bazı periyodik edimler için daha kısa özel süreler öngörülmüştür. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımının uygulanabileceği de gözden kaçırılmamalıdır. Tüketici işlemlerinde TKHK kapsamındaki özel hükümler ayrıca incelenmelidir.
İhtarname Metninin İçeriği
- Tarafların ve sözleşmenin tereddütsüz biçimde belirtilmesi
- İhlal edilen edimin ve ihlal tarihinin somutlaştırılması
- Talebin ölçülebilir yazılması: hangi kalem, hangi tutar, hangi süre
- Verilen sürenin sonunda hangi hakkın kullanılacağının bildirilmesi
- Tebliğ edilebilir doğru adresin kullanılması
Usule Aykırı İhbarın Bedeli
Yanlış muhataba gönderilen, süre tanımayan ya da talebi belirsiz bırakan bir ihtar, dosyada işe yaramayan bir evraka dönüşür. Daha ağır sonuç, ihbarın ön koşul olduğu hâllerde ortaya çıkar: bu durumda dava, esasa girilmeden reddedilebilir. Bu nedenle ihtar öncesinde sözleşmenin fesih ve bildirim maddeleri satır satır okunmalıdır.
Dava Öncesi Son Kontrol
- Zamanaşımının hangi tarihte dolacağı hesaplanır ve takvime işlenir.
- Belirsiz alacak ya da kısmi dava tercihinin sonuçları değerlendirilir.
- Delil tespiti gerekiyorsa dava açılmadan önce yaptırılır.
- Zorunlu arabuluculuk kapsamına girilip girilmediği kontrol edilir.
Tazminat dosyalarında sonucu belirleyen çoğu kez tutar değil, zamanlamadır. Bu içerik genel bilgi verir; sözleşme metni ve olay tarihleri incelenmeden kesin bir süre değerlendirmesi yapılamayacağından hukuki destek alınması yerinde olur.