Sözleşmeye aykırılık iddiası çoğu kez haklı, buna karşın çoğu kez ispatsızdır. Bu rehber sözleşme ihlali dosyalarında delilin nasıl kurulacağını ve hangi sürelerin paralel işlediğini, usule aykırı bir adımın hangi noktada telafisiz hâle geldiğini anlatır.
İhlali Tarihlendirin: Plan Temerrüt Anında Başlar
Bir sözleşme uyuşmazlığında ilk sabitlenmesi gereken veri, edimin ne zaman muaccel olduğu ve borçlunun ne zaman temerrüde düştüğüdür. 6098 sayılı Borçlar Kanunu, temerrüdün sonuçlarını bu ana bağlar; gecikme faizi, dönme ve tazminat talepleri hep bu noktadan hesaplanır. Tarih belirsiz bırakıldığında hem talep tutarı hem de zamanaşımı savunmasına verilecek cevap zayıflar.
İhtarname Bir Formalite Değil, Delil Üretme Aracıdır
Uygun içerikli bir ihtarname üç işi birden yapar: borçluyu temerrüde düşürür, ifa için verilen süreyi belgeler ve karşı tarafın savunmasını erken açığa çıkarır. İhtarda talep konusu edimin ve verilen sürenin açıkça yazılması gerekir. Yalnızca ödeme yapılmasını isteyen, hangi sözleşmeye ve hangi kaleme dayandığını göstermeyen bir ihtar, sonraki aşamada beklenen etkiyi doğurmaz.
Yazılı Delil Kuralı ve Elinizdekiler
- Belirli bir değerin üzerindeki hukuki işlemler kural olarak senetle ispatlanır.
- Yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler tanık dinletme imkânı açabilir.
- Fatura, irsaliye ve teslim tutanakları çoğu kez sözleşmenin ifasını gösterir.
- Elektronik yazışmalar bütün bir yazışma zinciri olarak sunulduğunda değer kazanır.
- Ticari defterler, usulüne uygun tutulduğunda taraflar arasında sonuç doğurabilir.
Aynı Dosyada Üç Ayrı Saat
- Zamanaşımı: TBK'da işin niteliğine göre farklı süreler öngörülmüştür.
- Ayıp veya eksik ifa bildirimi için sözleşmede kararlaştırılmış süreler.
- Dava şartı arabuluculuk gerekiyorsa bu sürecin başlangıç ve bitiş tarihi.
Bu üç saat aynı takvimde tutulmadığında, ihtar çekilmiş olsa bile ilk itiraz olarak zamanaşımı gündeme gelebilir. Karşı taraf tüketici konumundaysa TKHK'nın koruyucu hükümleri devreye girer ve hem yetkili merci hem de değerlendirme ölçütü değişir; bu ayrım en baştan yapılmalıdır.
Usule Aykırı İşlemin Bedeli
Delil listesinin süresinde sunulmaması, bilirkişi incelemesi gerektiren teknik iddianın gerekçesiz bırakılması, talep sonucunun belirsiz yazılması ve karşı tarafın defterlerinin celbi talebinin ihmal edilmesi en sık rastlanan kayıplardır. Bunların hiçbiri esasa ilişkin değildir, ancak hepsi esasın incelenmesini engelleyebilir.
Burada yer alan açıklamalar genel niteliktedir. Sözleşmenin tipi, tarafların sıfatı ve kararlaştırılan özel kayıtlar sonucu değiştirebileceğinden, ihtar veya dava aşamasına geçmeden önce dosyanın hukuki incelemeden geçirilmesi uygun olur.