Alacak ve tazminat dosyalarında iyi hazırlanmış bir iddianın karşısına çıkan en sert savunma çoğu zaman zamanaşımıdır. TBK, HMK ve TKHK ekseninde bu savunma tek başına esasa girmeden sonuç doğurabildiği için, dava açan taraf açısından da savunan taraf açısından da sürelerin belgeyle yönetilmesi zorunludur.
Süre Ne Zaman İşlemeye Başlar?
Zamanaşımının başlangıcı, alacağın türüne göre değişir. Sözleşmeden doğan alacaklarda muaccel olma anı, haksız fiile dayanan taleplerde ise zararın ve sorumlunun öğrenilmesi belirleyici olur. Zararın sonradan ortaya çıktığı ya da genişlediği hâllerde başlangıç anının tespiti tartışmalı hâle gelir. Bu nedenle dosyada üç tarih ayrı ayrı gösterilmelidir: olay tarihi, zararın öğrenildiği tarih ve sorumlunun belirlendiği tarih.
Kesilme ve Durma Hâllerini Belgelemek
- Borçlunun borcu ikrar eden yazışması ya da kısmi ödemesi
- Takip başlatılması ve dava açılması
- Arabuluculuk sürecine başvurulması
- Alacaklının borçluya yönelttiği bildirimlere verilen cevaplar
Kesilme iddiası, ancak tarihli bir belgeyle ileri sürülebilir. Telefon görüşmeleri ve sözlü kabuller çoğu zaman bu işlevi görmez. Kısmi ödemelerin dekontları ve borcu kabul içeren mesajlar, dosya açılmadan önce derlenmelidir.
Def'i Olarak İleri Sürmenin Usulü
Zamanaşımı, mahkemece kendiliğinden dikkate alınmaz; savunan tarafın süresinde ileri sürmesi gerekir. Cevap dilekçesinin verilme süresi kaçırıldığında bu savunmanın sonradan ileri sürülmesi güçleşir. Bu nedenle davalı taraf için ilk yapılacak iş, süre hesabını yapıp savunmayı ilk dilekçeye yerleştirmektir; ayrıca zamanaşımı savunması, esasa ilişkin diğer savunmalarla birlikte ve onları zayıflatmayacak biçimde kurgulanmalıdır.
Tazminat Kalemlerini Ayrıştırmak
Talep tek bir rakam olarak yazıldığında hem hesaplama hem de faiz başlangıcı tartışmalı hâle gelir. Maddi zarar kalemleri, yoksun kalınan kazanç, giderler ve manevi tazminat ayrı ayrı gösterilmeli; her kalem için dayanak belge eşleştirilmelidir. Faiz türü ve başlangıç tarihi de kalem bazında belirtilmelidir.
Belirsiz Alacak ve Islah Kararı
Zararın miktarının dava açılırken tam olarak belirlenemediği hâllerde davanın türü ayrı bir strateji sorunudur. Yanlış tercih, harç ve faiz yönünden kayıp doğurabilir. Bilirkişi raporundan sonra talebin artırılması gündeme gelecekse, bunun usulü ve zamanı baştan planlanmalı; artırılan kısım bakımından zamanaşımı savunmasının yeniden ileri sürülebileceği hesaba katılmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir ve her alacak türü için farklı süreler söz konusu olabilir. Talebinizin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı konusunda tereddüt varsa, dava açmadan önce belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız hak kaybını önler.