Sözleşmeden doğan alacaklarda dava şartı arabuluculuk uygulaması, uyuşmazlığın çözümünü hızlandırırken zamanaşımı hesabını da karmaşık hâle getirmiştir. TBK zamanaşımı rejimi ile arabuluculuk sürecinin işleyişi birlikte okunmadığında, süreç içinde geçen haftalar alacağın tahsil edilebilirliğini tartışmalı kılabilir.
Hangi Alacak Hangi Süreye Tabi
Zamanaşımı süreleri alacağın niteliğine göre değişir; kira bedeli, işçilik alacağı, satım bedeli ve haksız fiilden doğan tazminat aynı süre içinde değerlendirilemez. Ayrıca sürenin başlangıcı çoğu zaman muacceliyet anına bağlıdır. Vadeli veya taksitli borçlarda her taksit için ayrı süre işleyebileceğinden, hesap tek bir başlangıç tarihine indirgenmemelidir.
Arabuluculuk Başvurusu Süreyi Nasıl Etkiler
Arabuluculuk bürosuna yapılan başvuru, zamanaşımını durduran bir etki doğurur; süreç son tutanağın düzenlenmesiyle sona erdiğinde durma hâli ortadan kalkar. Bu nedenle başvuru tarihi ile son tutanak tarihi arasındaki dönem ayrı hesaplanmalıdır. Süreç sonunda dava açılacaksa, son tutanağın düzenlendiği günden itibaren işleyen dava açma süresi de ayrıca izlenmelidir.
Yetkili Büro İtirazının Gizli Maliyeti
Arabuluculuk başvurusunda yetkili büro, kural olarak karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer esas alınarak belirlenir. Karşı taraf ilk toplantıda yetki itirazında bulunur ve itiraz yerinde görülürse süreç yetkisizlikle sonuçlanır; başvurucu doğru büroya yeniden başvurmak zorunda kalır. Bu ihtimalde kaybedilen zamanı sınırlamak için başvurudan önce şu noktalar netleştirilmelidir:
- Karşı tarafın güncel adres kaydı ve ticaret sicil bilgisi
- Sözleşmede ifa yerinin açıkça kararlaştırılıp kararlaştırılmadığı
- Birden fazla davalı varsa bunların yerleşim yerlerinin dağılımı
Toplantıya Katılmamanın Sonucu
Geçerli bir mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa dahi yargılama giderlerinden sorumlu tutulabilir ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmeyebilir. Bu nedenle katılım kararı, uyuşmazlığın esasına ilişkin görüşten bağımsız olarak değerlendirilmelidir. Katılım sağlanacaksa temsilcinin yetkisinin anlaşma yapmaya elverişli olması gerekir.
Anlaşma Belgesinin İcra Edilebilirliği
Süreç anlaşmayla biterse, düzenlenen belge belirli koşullarda ilam niteliğinde sayılabilir ve doğrudan icraya konulabilir. Bunun için tarafların ve avukatların imzasının bulunması ile edimin açık, ölçülebilir ve muaccel biçimde yazılması gerekir. Muğlak ifadelerle kaleme alınan anlaşma metni, icra aşamasında yeni bir uyuşmazlığın kaynağı olur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; alacağın türü ve sözleşmenin içeriği süre hesabını değiştirebileceğinden, arabuluculuk başvurusundan önce dosyanızı bir avukatla gözden geçirmeniz önerilir.