Ceza yargılamasında hükümden sonraki aşama, esas hakkındaki tartışmanın devamı gibi görünse de kendine özgü katı usul kurallarına tabidir. Bu aşamada yapılan bir hata, hükmün içeriği ne olursa olsun başvurunun incelenmeden reddedilmesine yol açabilir. Bu nedenle kanun yolu planlaması, karar açıklanmadan önce başlar.
Süreyi Başlatan Anı Tespit Etmek
CMK sisteminde kanun yoluna başvuru süresi, hükmün yüze karşı açıklanması hâlinde açıklama anından, yokluğunda verilmesi hâlinde ise tebliğden itibaren işler. Uygulamada en sık karşılaşılan hak kaybı, duruşmada hazır bulunulmasına rağmen tebliğ beklenmesinden doğar. Sanığın duruşmada bulunup bulunmadığı, tutanakta nasıl gösterildiği ve kararın kısa hâlinin okunup okunmadığı bu nedenle ayrıca kontrol edilmelidir.
Başvurunun Nereye Verileceği
Kanun yolu başvurusu kural olarak hükmü veren mahkemeye sunulur; başvurunun incelenecek olduğu merci ile verileceği merci aynı değildir. Tutuklu sanıklar bakımından ceza infaz kurumu aracılığıyla yapılan başvurular ayrı bir kayıt düzenine tabidir ve 5275 sayılı Kanun çerçevesinde kurum kayıtları başvuru tarihinin ispatı bakımından önem taşır. Elektronik ortamdan yapılan başvurularda ise sistem kaydının alınması ve saklanması gerekir.
Gerekçeli Başvurunun Yapısı
- Hangi hükmün, hangi sanık yönünden ve hangi kısmıyla denetime konu edildiğinin açıkça gösterilmesi
- Usule ilişkin aykırılıkların, esasa ilişkin itirazlardan ayrı başlıklar hâlinde sıralanması
- Delil değerlendirmesindeki çelişkilerin dosya sayfalarına atıfla somutlaştırılması
- Lehe olan hükümlerin uygulanmaması ya da eksik uygulanması iddialarının ayrıca işlenmesi
- Duruşmalı inceleme talebinin gerekçesiyle birlikte ileri sürülmesi
Usule Aykırı İşlem Başlıkları
- Savunma hakkının kısıtlandığı anların tutanaklardan çıkarılması
- Talep edilmesine rağmen toplanmayan delillerin ve reddin gerekçesinin gösterilmesi
- Bilirkişi raporuna karşı beyan hakkının kullandırılıp kullandırılmadığının denetlenmesi
- Tebligatların usulüne uygunluğunun, özellikle adres değişikliği hâllerinde incelenmesi
- Kısa karar ile gerekçeli karar arasındaki farklılıkların tespit edilmesi
İstinaf Sonrası Aşamayı Baştan Öngörmek
Bölge adliye mahkemesi kararı sonrasında temyiz yolunun açık olup olmadığı, verilen cezanın türü ve miktarına göre değişir. Bu nedenle istinaf dilekçesi hazırlanırken, bir sonraki aşamada ileri sürülebilecek hukuka aykırılıkların şimdiden dosyaya kazandırılması önemlidir. Sonraki aşamada ilk kez ileri sürülen bazı iddiaların incelenmesi mümkün olmayabilir; bu nedenle itirazların hiçbirini sonraya bırakmamak gerekir.
Bu içerik genel nitelikte bilgi sunar. Sürelerin hesabı, hükmün türü ve sanığın durumu her dosyada farklı olduğundan, karar sonrası ilk günlerde bir müdafi ile birlikte hareket edilmesi önem taşır.