İstinaf ve temyiz aşaması, yeni bir yargılama değil, verilen kararın hukuka ve usule uygunluğunun denetlenmesidir. Bu nedenle ilk derecede dosyaya girmemiş bir bilgi, üst mercide kendiliğinden dikkate alınmaz. Bu rehber, CMK ve TCK ekseninde bir mahkûmiyet kararına karşı başvuru hazırlanırken dosyadaki eksiklerin nasıl önceden tespit edileceğini ele alır.
Kararın Değil, Gerekçenin Okunması
Başvuru dilekçesi hüküm fıkrasına değil gerekçeye cevap verir. Gerekçede hangi delilin hangi vakıayı kanıtladığı gösterilmemişse, ilk itiraz noktası budur. Uygulamada sık görülen hata, dilekçenin savunmayı baştan tekrar etmesidir; oysa üst mercii ilgilendiren şey, mahkemenin vardığı sonuç ile dosyadaki delil arasındaki bağın kopup kopmadığıdır.
Dosya Tarama Kontrol Listesi
- Duruşma tutanaklarında talep edilip de karşılanmayan delil talepleri var mı, reddi gerekçelendirilmiş mi.
- Dinlenmesi istenen tanıklar dinlenmiş mi, dinlenmediyse ret kararı tutanağa geçmiş mi.
- Bilirkişi raporuna itiraz süresi içinde itiraz edilmiş mi, ek rapor talebi karşılanmış mı.
- Dijital veri ve iletişim kayıtları dosyaya usulünce girmiş mi, elde ediliş biçimi tartışmalı mı.
- Lehe olan belgeler dosyada mı, yoksa yalnızca savunmada sözlü olarak mı dile getirilmiş.
Usule İlişkin İtirazların Ayrı Başlıkta Toplanması
Esasa ilişkin itirazlarla usule ilişkin itirazların aynı paragrafa karışması, dilekçenin gücünü zayıflatır. Tebligatın usulsüzlüğü, savunma hakkının kısıtlanması, duruşmaya katılım imkânının sağlanmaması, müdafi görevlendirmesindeki eksiklikler gibi başlıklar ayrı ayrı ve tutanak sayfasına atıfla yazılmalıdır. Her iddianın yanına dosyadaki karşılığı gösterilmezse, itiraz soyut kalır.
İnfaza Yansıyan Sonuçların Gözden Kaçırılmaması
Kararın kesinleşmesiyle birlikte 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz rejimi devreye girer. Suç vasfına, cezanın türüne ve miktarına bağlı olarak infazın biçimi değişebileceğinden, başvuru hazırlanırken yalnızca beraat hedefi değil, vasıf değişikliği ve indirim hükümlerinin uygulanması da ayrı talep kalemleri olarak yazılmalıdır. Bu kalemlerin dilekçede açıkça istenmemesi, sonradan telafisi güç sonuçlar doğurabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır ve somut bir dosyanın incelenmesinin yerini almaz. Başvuru süreleri kısa ve kesin olduğundan, kararın tebliğinden hemen sonra dosyayı bir hukukçuyla birlikte incelemek gerekir.