İddianamenin kabulüyle soruşturma kapanır ve kovuşturma başlar. Bu geçiş yalnızca dosyanın el değiştirmesi değildir; savunmanın yöntemi, delil taleplerinin sırası ve süreye bağlı işlemler tümüyle değişir. CMK, TCK ve 5275 CGTİHK ekseninde kovuşturmanın ilk kontrol noktası, dosyanın gerçekten görevli mahkemede olup olmadığıdır.
Görev Neden Baştan Denetlenmeli?
Görev, tarafların iradesine bırakılmış bir konu değildir; mahkeme her aşamada kendiliğinden inceler. Ancak bunun uygulamadaki karşılığı, görevsizlik kararının aylar sonra çıkması ve yargılamanın baştan başlamasıdır. Bu nedenle isnadın hukuki nitelendirmesi, iddianame elde edilir edilmez sorgulanmalıdır. Nitelendirme değiştiğinde yalnızca mahkeme değil, uygulanabilecek güvenlik tedbirleri ve muhtemel yaptırım aralığı da değişir.
İlk Duruşmaya Kadar Yapılması Gerekenler
- İddianame ve eklerinin tam örneği alınır; eksik klasör varsa tamamlanması istenir.
- Sevk maddeleri ile anlatılan eylem karşılaştırılır; anlatım ile nitelendirme örtüşmüyorsa bu ayrıca not edilir.
- Delil listesindeki her kalem için savunma karşılığı belirlenir.
- Toplanmasını istediğiniz deliller, gerekçesiyle birlikte yazılı olarak sunulur.
- Tutukluluk varsa, incelenme dönemleri ayrı bir takvime bağlanır.
Süreye Bağlı İşlemlerde Gecikme Riski
- Duruşma gününün tebliğinde adres hatası nedeniyle yokluğunda işlem yapılması
- Bilirkişi raporuna karşı beyanın, mahkemenin verdiği süre içinde sunulmaması
- Tanık listesinin geç bildirilmesi ve dinlenme talebinin reddi
- Kanun yoluna başvuru süresinin, gerekçeli kararın tebliği beklenirken yanlış hesaplanması
- Uzlaştırma kapsamındaki bir suçta bu yolun zamanında değerlendirilmemesi
Savunmanın Dosya İçindeki Sırası
Kovuşturmada savunma tek bir metin değil, aşamalara yayılan bir dizidir. Sorgu sırasında verilen beyan, esas hakkındaki savunmanın çerçevesini belirler; bu iki metin arasında çelişki bulunması, sonraki aşamalarda aleyhe yorumlanabilir. Bu nedenle beyanların birbirini tamamlayacak biçimde planlanması, dağınık ve tekrarlı savunmalardan daha etkilidir. Katılan taraf varsa, onun taleplerinin de ayrı bir cevap planı gerektirdiği unutulmamalıdır.
Karar Sonrası İçin Hazırlık
Hüküm açıklandığında kanun yolu süresi işlemeye başlar ve bu aşamada hazırlıksız yakalanmak sık görülen bir durumdur. Duruşma tutanaklarının düzenli takibi, gerekçeli karar geldiğinde itiraz edilecek noktaların önceden belirlenmesini sağlar.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her ceza dosyasının isnadı ve delil yapısı farklı olduğundan, savunma planının dosya içeriğine göre bir hukukçuyla birlikte kurulması gerekir.