İddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma aşamasında savunmanın en çok kaybettiği yer duruşma salonu değil, takvimdir. Ceza Muhakemesi Kanunu çerçevesinde ileri sürülmesi gereken pek çok itirazın kendi zamanı vardır; o an geçtikten sonra aynı iddia dosyada hiçbir sonuç doğurmayabilir. İspat planı bu nedenle delil listesinden önce bir zamanlama planıdır.
Görev ve Yetki İtirazı Aynı Şey Değildir
Görev, davanın hangi ceza mahkemesinde görüleceğini; yetki ise hangi yer mahkemesinde görüleceğini anlatır. Görev kuralları kamu düzenindendir ve yargılamanın her aşamasında dikkate alınabilir. Yetki itirazı ise kanunun öngördüğü ilk aşamada ileri sürülmediğinde dinlenmeyebilir. Suçun işlendiği yerin tartışmalı olduğu dosyalarda, örneğin fiilin birden çok yerde gerçekleştiği hallerde, bu itirazın ilk oturumdan önce hazırlanmış olması gerekir.
İspatı Duruşma Takvimine Bağlamak
- İddianamedeki her sevk maddesi karşısına, o unsuru çürüten delil yazılır.
- Toplanmasını istediğiniz deliller tek tek ve gerekçesiyle dilekçeye geçirilir.
- Tanık listesi, her tanığın hangi vakıayı doğrulayacağı belirtilerek sunulur.
- Bilirkişi ya da uzman mütalaası gerekiyorsa talep, rapor süresini de gözeterek erken verilir.
- Ek savunma hakkının doğabileceği nitelendirme değişiklikleri önceden öngörülür.
Hukuka Aykırı Delil ve Usule Aykırı İşlem
Delilin varlığı kadar nasıl elde edildiği de belirleyicidir. Arama, elkoyma, iletişimin tespiti gibi koruma tedbirlerinde kararın kapsamı ile fiilen yapılan işlem örtüşmüyorsa, bu husus tutanaklar üzerinden somutlaştırılmalıdır. Genel bir hukuka aykırılık iddiası yerine, hangi tutanağın hangi noktada kararın sınırını aştığı gösterilmelidir. Dijital materyalde imaj alma ve mühürleme kayıtları ayrıca incelenmelidir; kopyanın hangi tarihte, kimin huzurunda alındığı sonraki tartışmaların dayanağını oluşturur.
Duruşma Öncesi Kontrol
- Tebligatların usulüne uygun yapılıp yapılmadığı.
- Dosyaya sonradan giren belgelerin savunmaya tebliğ edilip edilmediği.
- Tutuklu dosyalarda tutukluluk incelemelerinin takibi.
- Uzlaştırma kapsamına giren bir suç bulunup bulunmadığı.
- Dosyaya sunulan bilirkişi raporuna itiraz için tanınan sürenin kaçırılmaması.
- Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun bakımından hükmün infaz sonuçlarının önceden değerlendirilmesi.
Her ceza dosyası kendi delil yapısıyla değerlendirilir ve burada anlatılan çerçeve genel bir çalışma yöntemidir. Özgürlüğü doğrudan etkileyen bir süreçte, savunmanın en baştan bir ceza hukuku uygulayıcısıyla birlikte kurgulanması önerilir.