Soruşturmanın iddianameyle sonuçlanıp kabul edilmesiyle dosya kovuşturma aşamasına geçer ve savunmanın yöntemi tümüyle değişir. Artık tartışma sadece şüphenin varlığı değil, mahkûmiyete yetecek delilin bulunup bulunmadığıdır. CMK ve TCK ekseninde yürüyen bu aşamada savunmanın ilk işi, dosyanın doğru mahkemede görülüp görülmediğini denetlemektir.
Görev ve Yetkinin Erken Denetimi
Görev, suçun kanunda öngörülen cezasına ve niteliğine göre belirlenir; ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlar ile asliye ceza mahkemesinin baktığı işler ayrı rejime tabidir. Yetki bakımından kural, suçun işlendiği yer mahkemesidir; teşebbüs veya birden çok yerde gerçekleşen fiillerde bu bağ tartışmalı hâle gelir. Görev sorunu yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilirse de, geç fark edilmesi hâlinde aylarca süren duruşmaların yenilenmesi sonucu doğar.
Delilin Hukuka Uygunluğunu Sorgulamak
Kovuşturmada savunmanın en etkili aracı, delilin elde ediliş biçimini denetlemektir. Şu noktalar dosya üzerinden tek tek kontrol edilmelidir:
- Arama ve el koyma işlemlerinin karara dayanıp dayanmadığı, kararın kapsamının aşılıp aşılmadığı.
- Dijital materyalin imaj alınarak kopyalanması ve bütünlüğünü gösteren kayıtların dosyada bulunması.
- İfade alınırken müdafi hakkının hatırlatılması ve tutanakların imza durumu.
- Teşhis ve yüzleştirme işlemlerinin usulüne uygun yapılması.
- İletişim tespiti tedbirlerinin süre ve kapsam yönünden sınırları.
Hukuka aykırı yöntemle elde edilen delil hükme esas alınamaz; bu itiraz, esasa ilişkin savunmadan önce ve yazılı olarak dosyaya girmelidir.
Duruşmada Savunmanın Yönetimi
Tanık anlatımlarındaki çelişkiler tutanağa geçirilmediğinde, kanun yolu aşamasında ileri sürülmesi güçleşir. Bu nedenle her oturumda tanığa yöneltilen soruların ve alınan cevapların tutanağa doğru yansıdığı kontrol edilmelidir. Bilirkişi raporlarına karşı beyan süresi kaçırıldığında, teknik itiraz zemini büyük ölçüde daralır. Mağdur ve müşteki beyanları ile dosyadaki fiziksel bulgular arasındaki uyum, savunmanın kuracağı temel karşılaştırmadır.
Uzlaştırma Kapsamı ve Sonuçları
Kanunda uzlaştırmaya tabi tutulan suçlarda bu yol, kovuşturma aşamasında da işletilebilir. Uzlaşmanın gerçekleşmesi hâlinde dosya sonuçlanır ve tarafların üzerinde anlaştığı edim yerine getirilir. Karar verilirken yalnızca dosyanın seyri değil, edimin fiilen yerine getirilebilirliği de değerlendirilmelidir; yerine getirilmeyen edimin sonuçları ayrıca düzenlenmiştir. 5275 CGTİHK kapsamındaki infaz sonuçları da tercih üzerinde etkili olur, çünkü aynı ceza farklı infaz rejimleri doğurabilir.
Duruşma Öncesi Kontrol Listesi
- İddianamedeki nitelendirme ile dosyadaki delil örtüştürülür.
- Talep edilecek deliller, gerekçesiyle birlikte ve tek dilekçede toplanır.
- Lehe olan hükümlerin uygulanması istemi ayrıca ileri sürülür.
- Tutukluluk incelemesi ve adli kontrol talepleri takvime bağlanır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; ceza yargılamasında her dosya kendi delil yapısıyla değerlendirilir ve savunmanın müdafi eşliğinde kurulması esastır.