İddianamenin kabulüyle birlikte dosya soruşturmadan kovuşturmaya geçer ve savunmanın çalışma biçimi de değişir. Artık dosya sanık ve müdafiine açıktır, deliller duruşmada tartışılır, talepler tutanağa geçirilir. CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun çerçevesinde yürüyen bu aşamada ispat çalışması, ilk duruşmadan önce tamamlanması gereken bir hazırlığa dayanır.
İlk Duruşmadan Önce Dosyanın Haritası
Kovuşturmaya geçildiğinde yapılacak ilk iş, iddianamedeki her bir suçlamanın hangi delile dayandırıldığını tek tek eşleştirmektir. Bu eşleştirme yapıldığında çoğu dosyada bazı iddiaların dayanağının yalnızca bir beyandan ibaret olduğu görülür. Beyana dayalı iddialar ile belgeye dayalı iddialar farklı savunma tekniği gerektirir; ilkinde çelişkilerin ortaya konması, ikincisinde belgenin oluşum sürecinin sorgulanması esastır.
Delil Taleplerinin Zamanlaması
- Tanık dinletme talebi, tanığın adresi ve dinlenme sebebiyle birlikte erken aşamada sunulmalıdır.
- Kamera kayıtları, baz istasyonu verileri ve iletişim kayıtları gibi saklama süresi sınırlı deliller için talep gecikmeye tahammül etmez.
- Bilirkişi incelemesi gerekiyorsa, incelemenin kapsamı ve sorulacak sorular önceden yazılı olarak belirlenmelidir.
- Sanık lehine olduğu düşünülen ve dosyada bulunmayan kayıtların celbi ayrıca istenmelidir.
Hukuka Aykırı Delil İtirazının Yeri
Delilin nasıl elde edildiği, içeriği kadar önemlidir. Arama, elkoyma veya iletişimin denetlenmesi işlemlerinde usule aykırılık bulunduğu düşünülüyorsa, itirazın duruşmada açıkça dile getirilmesi ve tutanağa geçirilmesi gerekir. Sözlü olarak ifade edilip tutanağa yazdırılmayan bir itiraz, sonraki aşamalarda dayanaksız kalır. Bu nedenle her duruşma sonunda tutanağın okunması ve eksik kayıtların düzeltilmesinin istenmesi savunmanın rutini olmalıdır.
Süreye Bağlı Kritik Noktalar
- Katılma talebi, mağdur veya suçtan zarar gören bakımından zamanında ileri sürülmelidir.
- Tutukluluğa ilişkin kararlara itirazın kendi kısa süresi vardır ve her inceleme dönemi ayrı ayrı takip edilir.
- Hüküm açıklandığında, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren işleyen kanun yolu süresi kaçırılmamalıdır.
- Kısa kararla gerekçeli karar arasındaki dönemde başvuru dilekçesinin taslağı hazırlanmalı, tebliğ beklenirken çalışma durdurulmamalıdır.
Savunma Anlatısının Tutarlılığı
İspat yalnızca belge sunmak değil, dosyaya tutarlı bir anlatı yerleştirmektir. Soruşturmadaki beyanla duruşmadaki savunma arasındaki farklılıklar açıklanmadığında, bu farklılık başlı başına aleyhe değerlendirilir. Beyan değişikliği zorunluysa, sebebinin somut gerekçeyle birlikte açıklanması gerekir.
Buradaki bilgiler genel çerçeveyi tanıtmak içindir. Suçun niteliği, dosyadaki delil durumu ve yargılamanın aşaması izlenecek yolu değiştirir; ceza yargılamasında savunmanın bir müdafi eşliğinde yürütülmesi büyük önem taşır.