Ceza soruşturması, dava açılmadan önce yürüyen ve büyük ölçüde savcılık tarafından yönetilen bir evredir. Bu evrede alınan kararların hangi mercie götürüleceği çoğu zaman yanlış bilinir; dilekçenin yanlış kapıya sunulması, esasa girilmeden zaman kaybına yol açar. CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun bu evrede farklı başlıklarda devreye girer.
Soruşturmada Kim Neye Karar Verir
Soruşturmanın yürütülmesi savcılığa aittir. Buna karşılık koruma tedbirlerine ilişkin kararlar hâkim tarafından verilir ve bu kararlara karşı itiraz mercii ayrıca belirlenmiştir. Kovuşturma başladıktan sonra ise dosyanın görevli mahkemesi, isnat edilen suçun niteliğine ve öngörülen cezanın ağırlığına göre değişir. Soruşturma evresindeki hâkimlik kararına yapılacak itiraz ile kovuşturmadaki görevli mahkeme tartışması birbirine karıştırılmamalıdır.
Yanlış Merci Neden Süre Kaybettirir
- Dilekçe yanlış mercie verildiğinde işlem yapılana kadar itiraz süresi işlemeye devam edebilir.
- Suç vasfının baştan hatalı belirlenmesi, dosyanın gideceği mahkemeyi ve uygulanacak usulü değiştirir.
- Birden fazla yerde işlenmiş fiillerde yetki tartışması dosyanın devriyle sonuçlanabilir.
- Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda bu aşamanın atlanması, sonraki işlemleri sakatlayabilir.
Delilin Soruşturmada Toplanmasını Sağlamak
Şüpheli ve mağdur tarafın en çok ihmal ettiği nokta, delil toplama talebini soruşturma sırasında yazılı olarak ileri sürmektir. Kamera kayıtları, iletişim verileri ve dijital materyaller zamanla erişilemez hâle gelir. Bu nedenle talep dilekçesinde delilin nerede bulunduğu, ne kadar süreyle saklandığı ve neyi ispat edeceği açıkça yazılmalıdır. Genel bir delil toplanması talebi çoğu zaman sonuç doğurmaz.
Takipsizlik Kararı Sonrası
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar tebliğ alınır; tebliğ tarihi kayda geçirilir.
- Karara itiraz kanunda öngörülen kısa süre içinde ve gösterilen mercie yapılır.
- İtiraz dilekçesinde eksik kalan soruşturma işlemleri tek tek sayılır.
- Yeni delil ortaya çıkarsa bunun soruşturmanın yenilenmesindeki rolü ayrıca değerlendirilir.
Not
Ceza dosyalarında isnadın niteliği ve delil durumu her aşamayı etkilediğinden, burada anlatılan genel çerçeve somut dosyanın yerini tutmaz. Şüpheli, mağdur veya şikâyetçi sıfatı taşıyan kişilerin süreci bir hukukçu ile birlikte yürütmesi önerilir.