İddianamenin kabulüyle birlikte dosya, yazılı bir soruşturma dosyası olmaktan çıkıp duruşmada tartışılan canlı bir yargılamaya dönüşür. Bu evrede ispat, yalnızca dosyada ne yazdığıyla değil, duruşmada neyin nasıl tartışıldığıyla şekillenir. CMK, TCK ve 5275 ekseninde hazırlanan bu rehber, kovuşturma evresini usule aykırı işlem riski üzerinden ele alır.
Duruşmanın Kendi Kuralları Vardır
Kovuşturmada hüküm, kural olarak duruşmaya getirilmiş ve tartışılmış delillere dayanır. Bir delilin dosyada bulunması tek başına yeterli değildir; duruşmada okunmuş ve taraflara karşı ileri sürülmüş olması gerekir. Bu nedenle savunmanın en temel görevlerinden biri, hangi belgenin duruşmada okunmadığını ve hangi tanığın dinlenmediğini tutanağa geçirtmektir.
Tanık Beyanının Duruşmada Test Edilmesi
- Soruşturmadaki beyan ile duruşmadaki beyan arasındaki farkların tek tek sorulması
- Tanığın olayı doğrudan mı yoksa duyuma dayalı olarak mı bildiğinin netleştirilmesi
- Tanık ile taraflar arasındaki ilişkinin tutanağa geçirilmesi
- Görgüye dayanmayan değerlendirme cümlelerinin ayrıştırılması
- Dinlenmesi talep edilen tanığın hangi vakıayı ispat edeceğinin dilekçede belirtilmesi
Soruşturma Delilinin Duruşmaya Taşınması
Soruşturma evresinde alınmış bilirkişi raporu, dijital inceleme tutanağı veya teşhis işlemi; kovuşturmada tartışmaya açıldığında değer kazanır. Rapora itiraz edilirken hangi verinin dikkate alınmadığı, hangi yöntemin uygulanmadığı ve bunun sonucu nasıl etkilediği somut olarak gösterilmelidir. Ek rapor veya yeni bilirkişi talebi, bu somut eksikliklere dayandırıldığında karşılık bulur.
Vasıf Değişikliği ve Ek Savunma Hakkı
Yargılama sırasında eylemin hukuki niteliğinin değişmesi ihtimali doğduğunda, sanığa ek savunma hakkı verilmesi gerekir. Bu hak kullandırılmadan yeni nitelendirmeye göre hüküm kurulması, başlı başına bir usul sakatlığıdır. Savunma tarafının duruşmada olası nitelendirmeleri öngörmesi ve buna göre hazırlık yapması, sürpriz karar riskini azaltır. Uzlaştırma veya seri yargılama kapsamına girebilecek suçlar bakımından da bu değerlendirme baştan yapılmalıdır.
Esas Hakkında Savunma ve Sonrası
Esas hakkında savunma, dosyanın tamamının değerlendirildiği son aşamadır; burada yalnızca lehe delillerin tekrarlanması değil, iddianameye konu her vakıanın hangi delille karşılandığının sıralanması gerekir. İnfaz rejimine ilişkin sonuçların 5275 çerçevesinde önceden değerlendirilmesi de savunma stratejisini etkiler. Hükmün tebliğinden sonra işleyecek kanun yolu süresi ayrıca takip edilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosyanın iddianame kapsamı ve delil durumu farklıdır. Duruşma öncesinde dosya içeriğini inceleyen bir avukatla savunma planı oluşturulması önerilir.