Ceza yargılamasında yalnızca hükme karşı değil, yargılama sırasında verilen birçok karara karşı da başvuru imkânı vardır. Kovuşturma aşamasında itiraz kanun yolu doğru kullanılmadığında, sonradan telafisi güç sonuçlar doğar. Bu rehber, CMK ve 5275 sayılı Kanun çerçevesinde itirazın kapsamını ve delil eksikliğinin etkisini ele alır.
İtiraza Tabi Kararlar Nelerdir?
İtiraz, kural olarak hâkim kararları ile kanunun açıkça öngördüğü mahkeme kararlarına karşı mümkündür. Tutuklamaya, tutukluluğun devamına, adli kontrol tedbirlerine, elkoymaya ve kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar bu kapsamda sık karşılaşılan örneklerdir. Buna karşılık hükmün kendisi istinaf yoluna tabidir; ikisinin karıştırılması başvurunun reddine yol açar.
Başvurunun Yapılışı
- İtiraz, kararı veren mercie verilecek dilekçeyle veya tutanağa geçirilmek üzere beyanla yapılır.
- Süre kararın öğrenilmesinden itibaren işler; tebliğ tarihi dosyada net olmalıdır.
- Kararı veren merci itirazı yerinde görürse kendisi düzeltir; görmezse dosyayı incelemeye yetkili mercie gönderir.
- Tutukluluk incelemelerinde talebin duruşmalı yapılması ayrıca istenebilir.
- Aynı gerekçenin tekrarı yerine, yeni olguya dayanan bir gerekçe kurulmalıdır.
İtiraz Dilekçesini Güçlendiren Unsurlar
- Somut delil durumu değerlendirilmeden verilen kararlarda bu eksikliğin gösterilmesi
- Adli kontrolün yeterli olacağını ortaya koyan ikamet, iş ve aile bağı belgeleri
- Dosyada toplanmamış delillerin tek tek sayılması ve nereden celbedileceğinin belirtilmesi
- Kısıtlama kararı varsa savunma hakkı bakımından doğurduğu sonucun açıklanması
- İnfaz aşamasına ilişkin şikâyetlerde ilgili infaz hâkimliğine yönelinmesi
Delil Eksikliğinin Kovuşturmaya Etkisi
Kovuşturma aşamasında delil ikamesi taleplerinin zamanında ve yazılı olarak sunulması gerekir. Tanık listesinin geç verilmesi, keşif veya bilirkişi talebinin gerekçesiz bırakılması, istinaf aşamasında bu eksikliğin ileri sürülmesini zorlaştırır. Duruşma tutanağına geçmeyen talep uygulamada ileri sürülmemiş sayılır; bu nedenle her talebin tutanağa yazdırıldığından emin olunmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; suç tipi, dosyanın aşaması ve verilen kararın niteliği izlenecek yolu değiştirir. Ceza dosyalarında süreler kısa olduğundan, kararı öğrendiğiniz anda müdafi ile birlikte hareket etmeniz önemlidir.