İddianame kabul edildikten sonra dosya yeni bir evreye girer ve savunmanın etkisi büyük ölçüde ilk duruşmaya kadar yapılan hazırlıkla belirlenir. CMK, kovuşturma boyunca çeşitli kararlara karşı itiraz yolu ve delil ileri sürme imkânı tanır; ancak bu imkânlar zamanında kullanılmazsa fiilen tükenir. Bu rehber, delil eksikliği ve süre kaybı riskine karşı kovuşturma aşamasında yapılacak kontrolleri sıralıyor.
İddianameyi Delil Listesi Üzerinden Okumak
İddianamenin savunma açısından en işlevsel bölümü, isnadın hangi delile dayandırıldığını gösteren kısımdır. Her isnat unsurunun karşısına dayandığı delil yazıldığında, dosyadaki boşluklar görünür hale gelir: hangi vakıa yalnızca tek bir beyana dayanıyor, hangi teknik rapor dosyada mevcut değil, hangi kayıt yalnızca özet olarak aktarılmış. Bu tablo çıkarılmadan yazılan savunma, iddianın kurgusunu değil kendi anlatısını tekrar eder.
İlk Duruşmadan Önce Yapılacak Talepler
- Dosyadaki tüm delillerin, özet değil ham hali ile incelenmesi; ses ve görüntü kayıtlarının çözüm tutanaklarıyla karşılaştırılması
- Eksik olduğu tespit edilen kayıtların celbi için yazılı talepte bulunulması
- Tanık dinletme talebinin, tanığın hangi vakıayı aydınlatacağı açıklanarak sunulması
- Bilirkişi raporu varsa, rapora karşı beyanın süresinde ve teknik itirazlarla birlikte verilmesi
- Tutukluluk ya da adli kontrol kararı varsa, itiraz süresinin ayrıca takip edilmesi
Delilin Hukuka Uygunluğu: Ayrı Bir Savunma Ekseni
Bir delilin içeriği aleyhe olsa bile, elde ediliş biçimi hukuka aykırıysa hükme esas alınamaz. Bu nedenle arama, el koyma, iletişimin denetlenmesi gibi işlemlerde karar tarihleri, kararın kapsamı ve fiilen yapılan işlemin bu kapsamla örtüşüp örtüşmediği ayrı bir başlık olarak incelenmelidir. Tutanakların imza ve tarih eksikleri, işlemin kapsamını aştığı anlar ve karar öncesi yapılan işlemler bu incelemede öne çıkar.
Süre Kaybının En Sık Yaşandığı Noktalar
- Ara kararlara karşı itiraz süresinin tebliğ değil öğrenme tarihinden hesaplandığı sanılması
- Rapora itirazın duruşmada sözlü olarak dile getirilip yazılı sunulmaması
- Tanık listesinin geç verilmesi ve tanığın adres bilgisinin eksik bırakılması
- Lehe olan kayıtların saklama süresi dolmadan istenmemesi
- Mağdur veya katılan tarafta, zarara ilişkin belgelerin hiç sunulmaması
Katılan ve Mağdur Tarafında Kontrol
Kovuşturma yalnızca sanık savunmasından ibaret değildir. Katılma talebinin zamanında ve usulüne uygun yapılması, zararı gösteren belgelerin dosyaya girmesi ve uzlaştırma kapsamına giren suçlarda tutumun bilinçli belirlenmesi, sürecin sonucunu doğrudan etkiler. 5275 sayılı Kanun bakımından infaz aşamasına ilişkin sonuçlar da bu aşamada verilecek kararlarla şekillenir.
Bu metin genel bir çerçeve sunmakta olup, isnat edilen suçun niteliği ve dosyanın aşaması izlenecek yolu değiştirir. Kovuşturmaya ilişkin taleplerinizi ve süreleri kendi dosyanız üzerinden bir hukukçuyla planlamanız gerekir.