İddianamenin kabulüyle birlikte dosya soruşturmadan kovuşturmaya geçer ve savunmanın elindeki araçlar değişir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu bu aşamada birçok hakkı belirli sürelere bağlamıştır; Türk Ceza Kanunu ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ise sonucun infaz boyutunu belirler. Bu rehber, kovuşturmadaki takvimin nasıl yönetileceğine odaklanır.
Kovuşturmaya Geçişte Değişen Şey
Soruşturmada deliller ağırlıklı olarak toplanırken, kovuşturmada tartışılır. Bu geçişte savunmanın ilk işi, iddianamenin hangi olguyu hangi delile dayandırdığını satır satır çıkarmaktır. Suçlamanın dayandığı olgular ile dosyadaki delil arasında boşluk varsa, bu boşluk duruşma öncesinde tespit edilmelidir; ilk duruşmada yapılacak beyan bu haritaya göre kurulur.
Duruşma Takviminde Savunmanın Hakları
- Duruşma gününün ve çağrı kâğıdının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğinin kontrolü.
- Dosyanın incelenmesi ve örnek alınması taleplerinin zamanında iletilmesi.
- Tanık dinletme talebinin, tanığın hangi olguyu ispat edeceği belirtilerek yapılması.
- Bilirkişi raporuna karşı beyanın, rapora ilişkin tanınan süre içinde sunulması.
Delil Talebini Zamanında Yapmak
Kovuşturmada en sık yaşanan kayıp, delilin varlığından değil, geç talep edilmesinden doğar. Kamera görüntüleri, iletişim kayıtları, işyeri giriş çıkış verileri ve banka hareketleri gibi kayıtların saklama süreleri sınırlıdır. Bu nedenle talep dilekçesi, ilk duruşmayı beklemeden ve hangi kurumdan, hangi tarih aralığı için, hangi olgunun ispatı amacıyla istendiği açıkça yazılarak sunulmalıdır. Genel ifadeli taleplerin karşılanma ihtimali düşüktür.
Karar Sonrası Takvim
Hüküm açıklandıktan sonra kanun yoluna başvuru süresi, kararın yüze karşı açıklanıp açıklanmadığına ve gerekçeli kararın tebliğine göre işler. Duruşmada hazır bulunulan hâllerde sürenin kararın açıklanmasıyla başlaması, uygulamada en çok gözden kaçan noktadır. Ara kararlara ve tutukluluğa ilişkin itirazlar ise kendi kısa süreleri içinde ve ayrı yollarla ileri sürülür; bunları esas hükme ilişkin başvuruyla karıştırmamak gerekir.
Uzlaştırma ve Beyanın Sonuçları
Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda süreç işletildiğinde verilecek karar, yalnızca ödeme miktarına indirgenmemelidir. Uzlaşma iradesinin dosyada nasıl yorumlanabileceği, aynı olayla ilgili diğer suçlamaların kapsam dışında kalıp kalmadığı ve varsa hukuk davasının durumu birlikte değerlendirilmelidir. Aynı şekilde duruşmadaki beyanların sonradan geri alınmasının güç olduğu unutulmamalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirmedir ve hiçbir somut dosyanın yerini tutmaz. Ceza yargılamasında süreler kısa ve sonuçları ağır olduğundan, her aşamada müdafi desteğiyle hareket edilmesi gerekir.