İddianame kabul edildikten sonra dosyanın ritmi değişir: talepler artık savcılığa değil mahkemeye yöneltilir, her duruşma arası bir fırsat penceresidir ve kaçırılan bir ara karar sonraki aşamada telafi edilemez. CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun'un birlikte işlediği bu evrede delil eksikliği, çoğu zaman talebin hiç yazılı hale getirilmemesinden doğar. Aşağıdaki kontrol listesi kovuşturma takvimini yönetmeye odaklanır.
İddianameyi Bir Delil Haritasına Çevirmek
İlk duruşmadan önce iddianamedeki her isnat, dayandığı delille eşleştirilerek tablo haline getirilmelidir. Bu tabloda hangi iddianın hangi belgeye, hangi tanığa veya hangi rapora dayandığı görünür hale gelir; dayanaksız kalan isnatlar da böylece ortaya çıkar. Savunmanın ilk hedefi bu boşluklardır. Aynı tablo, hangi delillerin toplanmasının isteneceğini de belirler.
Talepleri Duruşma Arasında Yazılı Vermek
- Tanık dinletme talebi, tanığın hangi vakıayı hangi yönden aydınlatacağı açıklanarak sunulmalıdır; gerekçesiz talep reddedilebilir.
- Bilirkişi incelemesi isteniyorsa inceleme konusu soru halinde yazılmalı, uzmanlık alanı belirtilmelidir.
- Alınan rapora itiraz, bir sonraki duruşmayı beklemeden yazılı olarak ve teknik gerekçeyle dosyaya girmelidir.
- Toplanmasını istediğiniz kayıtlar için hangi kurumdan hangi dönemin isteneceği tek tek belirtilmelidir.
- Reddedilen her talep tutanağa geçirilmeli; bu kayıt, kanun yolu aşamasında savunmanın omurgasını oluşturur.
Tutukluluk ve İnceleme Takvimi
Tutukluluğun devamına ilişkin kararlar belirli aralıklarla yeniden değerlendirilir ve bu kararlara karşı itiraz yolu açıktır. Tahliye talebi yalnızca duruşmada dile getirilmekle kalmamalı, adli kontrol seçenekleriyle birlikte somutlaştırılmalıdır. Adres, iş ve aile bağını gösteren belgelerin dosyada bulunması, kaçma şüphesi değerlendirmesinde fiilen ağırlık taşır.
Uzlaştırma ve Alternatif Çözümleri Zamanında Değerlendirmek
Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda süreç kovuşturma evresinde de işletilebilir. Uzlaşmanın kabul edilip edilmeyeceği kararı, tazminat boyutu ve olası ceza aralığı birlikte değerlendirilerek verilmelidir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve benzeri kurumların koşulları da savunma stratejisi kurulurken baştan hesaba katılmalıdır; bu kurumlarla ilgili beyanların duruşmada aceleyle verilmesi sonradan bağlayıcı olur.
Hüküm Sonrası İçin Hazırlık
Kararın açıklanmasıyla birlikte kanun yoluna başvuru süresi işlemeye başlar ve gerekçeli karar beklenirken süre kaçırılabilir. Duruşmada kısa kararla birlikte başvuru iradesinin tutanağa geçirilmesi, ardından gerekçeli karar tebliğ edilince ayrıntılı dilekçenin sunulması güvenli yoldur. İnfaza ilişkin hesaplamalar bakımından 5275 sayılı Kanun'un öngördüğü rejim, hüküm kesinleşmeden önce de gözden geçirilmelidir.
Bu rehber genel çerçeve sunar; suç tipi ve dosyanın kapsamı takvimi değiştirir. Duruşma öncesinde dosyanızı bütünüyle inceleyecek bir müdafi ile çalışmanız, geri alınamayan usul kayıplarını önler.