Kripto varlık üzerinden gerçekleşen dolandırıcılıklarda para çoğu zaman önce bir banka hesabına, oradan da hızla başka hesaplara dağıtılır. Bu nedenle banka itiraz hattı, ceza şikâyetinden bağımsız olarak ve çok daha kısa bir zaman diliminde yürütülmesi gereken ayrı bir süreçtir. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar ile SPK kripto düzenlemeleri çerçevesinde izlenecek adımlar aşağıda saat esaslı bir planla ele alınmıştır.
Paranın İzini Kaybetmeden Önce
- Gönderim yapılan hesabın IBAN ve unvan bilgisi dekonttan çıkarılır.
- Bankaya yazılı olarak bildirim yapılır; şubeye veya yazılı kanala başvuru saati kaydedilir.
- Kolluğa şikâyette bulunularak hesaba tedbir konulması talep edilir.
- Platform üzerinden yapılan transferlerde işlem kimlikleri ve cüzdan adresleri listelenir.
- Tüm yazışma ve görüşmelerin kronolojik dökümü tek dosyada tutulur.
Bankanın Sorumluluğunun Tartışıldığı Noktalar
Bankaların müşterini tanı yükümlülüğü ve şüpheli işlem bildirimi rejimi, 5549 sayılı Kanun ve ilgili düzenlemelerden doğar. Uyuşmazlıkta tartışılan husus çoğunlukla, olağandışı hesap hareketlerinin fark edilip edilmediği ve bildirimden sonra hangi sürede işlem yapıldığıdır. Bu nedenle bildirimin saatinin belgelenmesi, sonraki tazminat tartışmasının merkezinde yer alır. Sözlü olarak çağrı merkezine yapılan bildirimler, kayıt talebi yapılmadığında ispat gücünü büyük ölçüde yitirir.
Kripto Platformu ile Banka Hattının Ayrıştırılması
- Yetkisiz bir platform kullanıldıysa, talebin muhatabı ve hukuki dayanağı farklılaşır.
- Transferin fiat ayağı ile kripto ayağı için ayrı belge setleri oluşturulmalıdır.
- Cüzdan adresleri, zincir üstü işlem kayıtlarıyla birlikte sunulmalıdır.
- Aracı kişiler üzerinden yapılan transferlerde TCK 282 kapsamındaki değerlendirme ayrıca gündeme gelebilir.
Delil Eksikliğinin En Sık Görülen Biçimi
Bu dosyalarda kaybedilen asıl delil, mağdurun kendi iletişim kayıtlarıdır. Uygulama üzerinden yürütülen yönlendirmeler, hesap kapatıldığında veya cihaz sıfırlandığında erişilemez hâle gelir. Şüphe doğar doğmaz yazışmaların yedeklenmesi, ekran görüntülerinin tarih ve saat bilgisiyle alınması ve varsa ses kayıtlarının ayrı bir ortama kopyalanması gerekir. Aynı şekilde, yatırım vaadi içeren tanıtım sayfaları kısa sürede kaldırıldığından, bu sayfaların arşiv kaydı erkenden alınmalıdır.
Paralel Yürüyen Süreçlerin Yönetimi
Ceza soruşturması, hesaba yönelik tedbir talebi ve maddi tazminat davası aynı olaydan doğsa da farklı takvimlere tabidir. Soruşturmanın sonucunu beklemek her zaman doğru bir tercih değildir; özellikle zamanaşımı ve hesaptaki bakiyenin erimesi riski birlikte değerlendirilmelidir. Süreçler arasında hangi belgenin hangi dosyaya sunulacağı da önceden planlanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İşlem zinciri, kullanılan platformun statüsü ve transfer tutarı izlenecek yolu değiştirebilir; olayın hemen ardından hukuki danışmanlık alınması önemlidir.