İlamsız icra takibi, alacaklının elinde mahkeme kararı olmadan başlatabildiği bir yoldur. Bu yolun borçlu bakımından en belirleyici özelliği, savunmanın çok kısa bir süre içinde ve doğru biçimde yapılmasının gerekmesidir. İİK ve HMK ekseninde borçlunun hakları güçlüdür; ancak bu haklar yalnızca süresinde kullanıldığında işe yarar.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında
Ödeme emrine itiraz süresi, tebliğ tarihinden itibaren yedi gündür. Bu süre içinde icra dairesine yapılan itiraz, kural olarak takibi durdurur. İtiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Bu nedenle tebligatın ne zaman yapıldığı, tebliğ evrakı üzerindeki tarih esas alınarak ilk iş olarak tespit edilmelidir.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
- Borca itiraz: Borcun hiç doğmadığı, ödendiği veya sona erdiği ileri sürülür.
- Yetkiye itiraz: Takibin yapıldığı icra dairesinin yetkisiz olduğu belirtilir; bu itiraz, yetkili dairenin gösterilmesiyle birlikte yapılır.
- İmzaya itiraz: Senede dayalı takiplerde imzanın borçluya ait olmadığı açıkça ve ayrıca belirtilmelidir.
- Faize ve fer'ilere itiraz: Asıl borç kabul edilse bile işletilen faiz oranına veya başlangıç tarihine itiraz edilebilir.
İmzaya itirazın açıkça yapılmaması hâlinde imza kabul edilmiş sayılır. Bu, geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabilen bir usul kuralıdır.
İtirazdan Sonra Ne Olur
- İtiraz üzerine takip durur; alacaklı bunu aşmak için mahkemeye başvurmak zorundadır.
- Alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yoluna gider.
- İtirazın kaldırılması için altı aylık, itirazın iptali davası için bir yıllık süre söz konusudur.
- Bu davalarda haksız çıkan taraf bakımından tazminat sonucu doğabileceği hesaba katılmalıdır.
Delil Eksikliği Borçlunun Aleyhine İşler
Borcun ödendiğini ileri süren borçlu, ödemeyi belgeleyemediğinde itirazı sonuçsuz kalır. Elden yapılan ödemeler, açıklamasız havaleler ve tarihi belirsiz makbuzlar bu aşamada değer taşımaz. Ödeme yaparken açıklama alanına hangi borca ilişkin olduğunun yazılması, yıllar sonra tek başına belirleyici hâle gelebilir.
Aynı şekilde, taraflar arasında cari hesap ilişkisi varsa hesabın hangi kalemleri kapsadığı gösterilmeden yapılan itiraz, incelemede karşılık bulmaz.
Bilgilendirme Notu
Bu içerik genel bir çerçeve sunar; her takip dosyası kendi belgeleri üzerinden değerlendirilmelidir. Süreler kısa ve sonuçları ağır olduğundan, ödeme emri tebliğ edilir edilmez hukuki destek alınması özellikle önemlidir.