İlamsız takip, alacaklının elinde mahkeme kararı olmadan başlatabildiği bir yoldur. Bu kolaylığın dengesi borçluya tanınan itiraz hakkıdır; ancak itiraz hakkı yedi günlük kısa bir pencerede kullanılır ve o pencerede ne yazdığınız, sonraki yıllarda kimin neyi ispatlayacağını belirler. Bu yazı, itiraz dilekçesinin ispat yükü üzerindeki etkisine odaklanır.
Dilekçede Söylediğiniz Şey Neden Bu Kadar Önemli?
Ödeme emrine itiraz kural olarak takibi durdurur. Ancak itirazın içeriği, uyuşmazlığın hangi mahkemede ve hangi kanıtla çözüleceğini belirler. Borcun tamamına mı bir kısmına mı itiraz edildiği, faize ve ferilerine ayrıca itiraz edilip edilmediği, imzanın inkâr edilip edilmediği dilekçede açık olmalıdır. Özellikle imzaya itiraz, İİK sistematiğinde ayrıca ve açıkça yapılmadığında imza kabul edilmiş sayılır; bu, adi senede dayalı takiplerde geri dönüşü olmayan bir sonuç doğurur.
Borca İtiraz ile İmzaya İtirazın İspat Farkı
- Borcun ödendiği savunuluyorsa ödemeyi ispat külfeti borçludadır: dekont, makbuz, banka açıklaması, mahsup yazısı gerekir.
- İmza inkâr ediliyorsa uyuşmazlık bilirkişi incelemesine taşınır; karşılaştırmaya elverişli imza örneklerinin hazır tutulması gerekir.
- Zamanaşımı ileri sürülüyorsa senedin türüne göre değişen süre ve son işlem tarihi belgeyle gösterilmelidir.
- Yetki itirazı yapılacaksa aynı dilekçede ve yetkili icra dairesi gösterilerek yapılmalıdır.
Yedi Gün İçinde Toplanabilecekler
Süre kısa olduğu için tüm belgeleri toplamadan itiraz etmek gerekebilir; itiraz dilekçesi belgeye değil beyana dayanır. Yine de aynı hafta içinde banka hesap hareketleri, ticari defter kayıtları, taraflar arasındaki sözleşme ve e-posta yazışmaları çıkarılmaya başlanmalıdır. Çünkü itirazdan sonra alacaklının açacağı davada bu belgeler HMK çerçevesinde delil listesiyle sunulacaktır ve geç sunulan delil çoğu zaman dikkate alınmaz.
İtirazdan Sonra Sahne Nasıl Değişir?
İtiraz üzerine takip durur ve top alacaklıya geçer. Alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir; bu yol yalnızca kanunda sayılan nitelikteki belgelere dayanılarak kullanılabilir. Belge bu niteliği taşımıyorsa genel mahkemede itirazın iptali davası açılır ve uyuşmazlık tam bir yargılamaya döner. Borçlu açısından bu, itiraz dilekçesinde kurulan savunma çerçevesinin uzun süre boyunca dosyayı yönetecek olması demektir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Takibin dayanağı belge, tebligatın usulü ve alacağın niteliği sonucu değiştirebilir; ödeme emrini aldığınız gün bir hukukçuya danışmak süre kaybını önler.