Banka hesabına bloke konulduğunda ilk sorulan soru genellikle yanlıştır. Asıl belirleyici olan blokenin kim tarafından ve hangi hukuki sebeple konulduğudur; itiraz yolu ve ispat edilmesi gereken şey buna göre değişir. Bu rehber 5411, 5549, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde savunma dosyasının kurulmasını anlatır.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
- Bankanın kendi risk politikası veya şüpheli işlem değerlendirmesi kaynaklı kısıtlama
- Soruşturma kapsamında savcılık veya hâkim kararına dayanan el koyma
- İcra takibi veya mahkeme tedbiri kaynaklı haciz ya da ihtiyati tedbir
- Karşı tarafın şikâyeti üzerine ödeme kuruluşu nezdinde uygulanan geçici kısıtlama
Bu ayrım yapılmadan yazılan itiraz dilekçesi yanlış mercie gider ve zaman kaybettirir. Hesap dökümünün üzerindeki açıklama satırı ile bankadan alınacak yazılı bildirim, kaynağı tespit etmenin en hızlı yoludur.
Meşru Kaynak Dosyası
Aklama şüphesine dayalı dosyalarda savunmanın merkezinde paranın nereden geldiği vardır. Bu, soyut bir beyanla değil belgeyle kurulur:
- Gelirin türüne göre maaş bordrosu, serbest meslek makbuzu, fatura veya kira sözleşmesi
- Taşınmaz ya da araç satışından gelen bedeller için resmi senet ve tescil belgesi
- Kripto varlık satışlarında platform işlem dökümü ve cüzdan geçmişi
- Yurt dışı transferlerde gönderen bilgisi, transfer gerekçesi ve karşı taraf sözleşmesi
- Ticari faaliyette defter kayıtları ve beyannameler
Delil Eksikliği Neyi Kaybettirir?
Kaynak belgesi zamanında sunulmadığında iki sonuç doğar: blokenin kaldırılması gecikir ve şüphe, dosyaya soruşturma konusu olarak yerleşir. Özellikle üçüncü kişilerden gelen küçük tutarlı çok sayıda transferin bulunduğu hesaplarda, her bir transferin karşılığının açıklanamaması aleyhe yorumlanabilir. Bu nedenle döküm satır satır incelenerek açıklaması olmayan hareketler önceden tespit edilmelidir.
İtiraz Metninin Kurgusu
İtiraz dilekçesi üç bölümlü kurulduğunda daha işlevsel olur: birinci bölümde işlemin ve kısıtlamanın kimliği, ikinci bölümde her para girişinin kaynağı ve dayanağı, üçüncü bölümde talep. Talep kısmında blokenin tamamen kaldırılması yanında, kısmen kaldırılmasına yönelik ikincil bir talep de yazılmalıdır; zorunlu giderler yönünden yapılan sınırlı talepler daha kolay karşılık bulabilir.
Bu değerlendirme genel niteliktedir; hesabın türü, blokenin dayanağı ve soruşturmanın kapsamı sonucu belirleyici biçimde etkiler. Dilekçenizi vermeden önce hesap dökümünüzle birlikte hukuki değerlendirme almanız yerinde olacaktır.