Maaş haczi, borçlunun günlük yaşamını en doğrudan etkileyen icra işlemidir; buna karşılık en az itiraz edilen işlemlerden biridir. İİK ve HMK çerçevesinde kesinti oranı, hangi ödemelerin hacze dahil olduğu ve birden fazla dosyanın sıralaması tartışmaya açıktır. Ancak bu tartışmayı açabilmek için bordronun okunması ve belgeye dayalı bir itiraz kurulması gerekir. Bu rehber, maaş haczinde ispat kurgusunu ve delil eksikliğinin nerede hak kaybı doğurduğunu ele alıyor.
Kesintinin Hangi Tutar Üzerinden Yapıldığı
Maaş üzerindeki haciz, kanunda öngörülen sınır çerçevesinde ve ücretin belirli bir kısmıyla sınırlı olarak uygulanır; nafaka alacakları bakımından ise ayrı bir rejim geçerlidir. Uygulamadaki asıl tartışma oranın kendisinden çok hangi tutarın esas alındığından doğar. Brüt üzerinden yapılan kesinti, yasal kesintiler düşülmeden hesaplandığında borçlunun eline geçen tutar beklenenden düşük olur. Bu nedenle itirazın ilk dayanağı çoğu zaman bordronun kendisidir.
Hacze Dahil Olup Olmadığı Tartışmalı Kalemler
- Yol ve yemek gibi fiili gidere karşılık gelen ödemeler
- Aile ve çocuk yardımı niteliğindeki kalemler
- İhbar ve kıdem tazminatı ödemeleri
- Prim, ikramiye ve performans ödemeleri
- Emeklilik ve sosyal güvenlik kaynaklı ödemeler
Bu kalemlerin niteliği ödeme adından değil, işveren kayıtlarındaki karşılığından anlaşılır. Bordroda tek satır halinde gösterilen toplu ödemeler, ayrıştırılmadığı sürece tamamı hacze tabi görünür.
Birden Fazla Dosya Varsa Sıra Meselesi
Aynı ücret üzerine birden çok haciz geldiğinde işveren, gelen müzekkereleri sırasıyla işleme alır ve önceki haciz bitmeden sonrakine geçmez. Nafaka alacakları bu sıralamada farklı konumdadır. Borçlu açısından kritik nokta, kesintinin fiilen kaç dosya için ve hangi sırayla yapıldığını gösteren işveren yazışmalarını temin etmektir; bu belge olmadan fazla kesinti iddiası ispatlanamaz.
İtirazı Kurarken
- Son altı aya ait bordroların tamamını ve banka hesap hareketlerini toplayın.
- Her ay için tahakkuk eden ile ele geçen tutar farkını tabloya dökün.
- Haciz müzekkeresinin işverene ulaştığı tarihi ve dosya numarasını tespit edin.
- Fazla kesinti varsa itirazınızı hangi aya ilişkin olduğunu belirterek somutlaştırın.
- Aynı anda uygulanan diğer hacizlerin dökümünü icra dosyasından isteyin.
Alacaklı Tarafın Bakışı
Alacaklı açısından risk, işverenin müzekkereye eksik cevap vermesi veya borçlunun işten ayrılışının bildirilmemesidir. Bu nedenle kesintilerin düzenli takibi ve dosyaya yatan tutarların bordroyla karşılaştırılması ihmal edilmemelidir. Bildirim yükümlülüğüne aykırılık halleri ayrı bir sorumluluk doğurabileceğinden, yazışma kayıtlarının saklanması önem taşır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; ücretin yapısı, alacağın türü ve dosya sayısı sonucu değiştirebilir. İcra takibindeki süreler kısa işlediğinden, itiraz yolunu kullanmadan önce bir hukukçudan görüş almanız yerinde olacaktır.