İlamsız icra takibi, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol sunar; borçlu açısından ise çoğu zaman ilk uyarı, maaşına konulan haciz olur. Bu rehber, ilamsız takipten doğan maaş haczinde tarafların hangi belgelerle hareket ettiğini konu alır.
Takibin Dayanağı Nedir?
İlamsız takipte alacaklının başlangıçta belge sunma zorunluluğu yoktur. Bu durum, borcun gerçekten var olup olmadığı tartışmasını ödeme emrine itiraz aşamasına taşır. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yasal süre içinde icra dairesine itiraz ederse takip kural olarak durur. Süre çok kısadır ve tebliğ tarihinden işlemeye başlar; bu nedenle tebligat evrakının üzerindeki tarih dosyanın en kritik verisidir.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
- Borcun tamamına mı yoksa belirli bir kısmına mı itiraz edildiği
- İmzaya itiraz varsa bunun ayrıca ve açıkça belirtilmesi
- Yetki itirazının, esasa itirazla birlikte ileri sürülmesi
- Zamanaşımı iddiası varsa dayanağının gösterilmesi
- Ödeme yapılmışsa ödemeyi gösteren dekont ve makbuzlar
Kısmi itirazda kabul edilen tutar açıkça yazılmazsa, itirazın tamamı geçersiz sayılabilir. İmzaya itirazın ayrıca belirtilmemesi hâlinde ise imza kabul edilmiş sayılır.
Maaş Haczinin Sınırları
İİK kapsamındaki düzende maaş ve ücretler bütünüyle haczedilemez. Borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli olan kısım ayrıldıktan sonra kalan bölüm haczedilir; uygulamada haczedilen oran, maaşın dörtte birinden az olmamak üzere belirlenir. Nafaka alacakları bakımından bu sınırlama farklı işler. Birden çok haciz varsa sıra cetveli önem kazanır; sonradan gelen haciz, önceki haczin sonuçlanmasını bekler.
İşveren Tarafındaki Yükümlülük
Maaş haczi müzekkeresi kendisine ulaşan işverenin, kesintiyi yapıp icra dosyasına yatırma ve borçlunun işten ayrılması hâlinde durumu bildirme yükümlülüğü vardır. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, işveren bakımından ayrı bir sorumluluk doğurur. Borçlu açısından ise bordroların düzenli olarak saklanması, kesinti tutarlarının doğruluğunu denetlemenin tek yoludur.
Belge Eksikliğinin Doğurduğu Sonuç
En sık karşılaşılan kayıp, elden yapılan ödemelerin belgelenememesidir. Borç ödendiği hâlde makbuz alınmamışsa, itiraz aşamasında elde gösterilebilecek bir veri kalmaz. HMK kapsamındaki genel ispat kuralları çerçevesinde ödeme iddiasının belgeyle desteklenmesi beklendiğinden, her ödemenin banka kanalıyla ve açıklama yazılarak yapılması pratik bir koruma sağlar.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, alacağın niteliği ve tebligatın usulüne uygunluğu sonucu doğrudan etkilediğinden, ödeme emri elinize ulaştığında vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme almanız gerekir.