Maaş üzerine konulan haciz, borçlunun günlük yaşamını doğrudan etkilediği için hızlı hareket edilmesi gereken konulardan biridir. İcra ve İflas Kanunu maaş ve ücretlerin haczini sınırlı biçimde düzenler; kesintinin kanuni sınırı aşması, hacze konu edilemeyecek kalemlerin kesilmesi ya da usule aykırı bir müzekkere, icra mahkemesine yapılacak şikâyetin konusunu oluşturur. Ancak bu başvuruların çoğu, dayanak belgeler eklenmediği için sonuçsuz kalır.
İtiraz mı Şikâyet mi: Yolun Doğru Seçilmesi
Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik karşı çıkış ödeme emrine itirazdır ve icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık haciz işleminin kanuna aykırı yapıldığı iddiası şikâyet yoludur ve icra mahkemesinde ileri sürülür. Kesinti oranına ilişkin uyuşmazlıklar ikinci gruba girer. Bu ayrım karıştırıldığında başvuru süresi boşa harcanır; çünkü her iki yolun süresi ve mercii farklıdır. Şikâyet bakımından, işlemin öğrenildiği tarihin belgelenmesi süre tartışmasının merkezindedir.
Şikâyet Dilekçesine Eklenmesi Gereken Belgeler
- Kesintiyi gösteren maaş bordrosunun ilgili aylara ait örnekleri
- İşverene gönderilen haciz müzekkeresinin bir sureti veya işveren yazısı
- Aynı dosyada birden fazla haciz varsa sıra cetveline ilişkin kayıtlar
- Nafaka alacağı gibi öncelikli kalemler varsa bunların dayanağı
- Kesintinin başladığı tarihi gösteren banka hesap dökümü
Hangi Kalemler Ayrı Değerlendirilir
Ücretin tamamı üzerinden değil, kanunda belirlenen ölçüde kesinti yapılabilir ve borçlunun geçimi için gerekli kısım korunur. Bunun yanında bazı ödemelerin niteliği tartışmalıdır: emeklilik kaynaklı ödemeler, iş kazası veya hastalık nedeniyle yapılan yardımlar ile sosyal amaçlı bazı kalemler bakımından özel düzenlemeler bulunur. Bu nedenle bordronun tek satır toplamı üzerinden değil, kalem kalem incelenmesi gerekir. Şikâyet dilekçesinde hangi kalemin neden haczedilemez olduğunun ayrı ayrı yazılması, incelemeyi hızlandırır.
Uygulamada Görülen Hatalar
- Kesinti fazla yapıldığı halde işverenle görüşülüp icra mahkemesine hiç başvurulmaması.
- Öğrenme tarihini gösteren belge sunulmadığı için başvurunun süresinde olup olmadığının tartışmalı hale gelmesi.
- Birden çok icra dosyasında eşzamanlı kesinti yapılması ve sıranın hiç sorgulanmaması.
- Haczedilmezlik iddiasının, hangi kanuni dayanağa dayandığı belirtilmeden genel ifadelerle yazılması.
Kesinti Sürerken Zararın Sınırlanması
Şikâyet incelemesi sırasında işlemin durdurulması talebi ayrıca ileri sürülebilir. Bu talebin kabul edilebilmesi için mevcut kesintinin geçimi imkânsız kıldığını gösteren somut veriler sunulması gerekir. Ayrıca alacaklıyla yapılacak taksitlendirme görüşmesi, dosya kapanmasa bile aylık yükü öngörülebilir hale getirebilir; bu seçenek şikâyet yoluna alternatif değil, onunla birlikte değerlendirilebilecek pratik bir adımdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bordronuzun yapısı, dosya sayısı ve alacağın niteliği sonucu doğrudan etkileyeceğinden, başvuru öncesinde hukuki görüş alınması önerilir.