Haciz uygulandığında borçlunun elinde sınırlı ama etkili araçlar bulunur. İİK ve HMK ekseninde bu rehber, borçlu haklarını hangi sırayla ve hangi süre içinde kullanmak gerektiğini ele alır. Hacizde en pahalı hata, itiraz ile şikâyeti karıştırmak ve delil eksikliği ile başvuru yapmaktır.
Haczin Öğrenildiği Gün Yapılacak Üç Kontrol
- Takibin dayanağı nedir: ilam mı, ilamsız takip mi, kambiyo senedi mi. Dayanak, kullanılabilecek yolu ve merciyi doğrudan belirler.
- Tebligat düzgün mü: ödeme emri veya icra emrinin hangi adrese, hangi tarihte ve nasıl tebliğ edildiği incelenir. Usulsüz tebligat iddiası, öğrenme tarihine bağlı ayrı bir yol açar.
- Haczedilen ne: banka hesabı, maaş, taşınır, taşınmaz veya üçüncü kişideki hak. Her biri farklı bir savunma hattı gerektirir.
İtiraz, Şikâyet ve İstihkak Ayrımı
Borca veya imzaya yönelik itirazlar takibin türüne göre farklı mercie ve farklı süreye tabidir. İcra müdürlüğünün işlemine yönelik hukuka aykırılık iddiaları ise şikâyet konusudur ve kısa süreye bağlıdır. Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası ise istihkak yoluyla ileri sürülür. Bu üç yolu birbirinin yerine kullanmak, esasa hiç girilmeden sonuç almanızı engeller.
Haczedilemezlik İddiasında Belge Düzeni
Kanun bazı mal ve alacakları kısmen veya tamamen haciz dışında bırakır; maaş ve ücret alacaklarında ise ancak kanunda belirlenen kısmı haczedilebilir. Bu iddiaları ileri sürerken sunulacak belgeler somut olmalıdır: bordro, hesap dökümünde ilgili ödemenin niteliğini gösteren açıklamalar, sosyal yardım ödemelerine ilişkin yazılar, meslek icrası için zorunlu eşyanın kullanımını gösteren kayıtlar. Sadece iddia edilen, belgeyle desteklenmeyen haczedilemezlik talepleri genellikle sonuçsuz kalır.
Hesap ve Faiz Denetimi
Borçlunun sık gözden kaçırdığı savunma, takip dosyasındaki hesap kalemlerinin denetimidir. İşlemiş faiz oranı, vekâlet ücreti kalemi, tahsil harcı ve mükerrer takip yapılıp yapılmadığı ayrıca incelenmelidir. Kısmen ödeme yapılmışsa, ödemelerin dosyaya işlenip işlenmediği kontrol edilmelidir.
Takvim ve Sonraki Adım
Öğrenme tarihi, başvuru tarihi, verilen karar ve varsa üst mercie başvuru tarihi tek bir tabloda tutulur. Süreye bağlı yolların çoğunda gecikmenin telafisi yoktur; bu yüzden hangi yolun kullanılacağına karar vermek için beklemek yerine, eldeki bilgiyle başvurup delili sonradan tamamlamak genellikle daha güvenlidir. Satış aşamasına geçilmişse takvim daha da sıkışır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; takip dosyanızın türü ve tebligat geçmişi kullanabileceğiniz yolları değiştirir. Haciz tutanağını ve tebligat evrakını bir avukata inceletmeniz yerinde olacaktır.