Kripto varlıklar üzerinden yürütülen dolandırıcılıklarda kaybın geri kazanılma ihtimali, çoğunlukla ilk saatlerde alınan tedbirlere bağlıdır. Para bir kez zincirler ve hesaplar arasında dağıldığında, hukuki haklılık teknik olarak izlenemez hâle gelebilir. Bu rehber; 5411, 5549, sermaye piyasası alanındaki kripto düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde paranın izlenmesi sürecinde merci ve zaman yönetimini ele alır.
İlk Adım: Fiat Ayağını Dondurmak
Kripto tarafı takip edilebilir olsa da hukuki tedbirin en etkili uygulandığı nokta, paranın banka hesabına dokunduğu andır. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde havale ve EFT yapılan hesap bilgileri, alıcı unvanı, tutar ve saat bilgisi ilk sayfada yer almalıdır. Bankaların şüpheli işlem bildirim yükümlülüğü 5549 sayılı Kanun kapsamındadır; buna karşılık hesap üzerinde tedbir uygulanabilmesi için soruşturma makamının kararı gerekir. Bankaya yapılan bildirimin saat ve dakikası, sonraki aşamalarda zincirin ilk halkasını oluşturur.
Merci ve Yetki
Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Fiil, nitelikli dolandırıcılık ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama başlıkları altında değerlendirilebilir; ikinci başlık TCK 282 kapsamındadır ve soruşturmanın ağırlık merkezini değiştirir. Yetki bakımından suçun işlendiği yer esas alınmakla birlikte, bilişim ortamında işlenen fiillerde mağdurun bulunduğu yerde de başvuru yapılabilmesi uygulamada süre kazandırır. Ayrıca yetkisiz platform faaliyeti iddiası varsa, sermaye piyasası mevzuatındaki izin rejimi çerçevesinde idari mercilere bildirim ayrıca değerlendirilmelidir.
İzleme Dosyasının Kurulması
- Platform hesabına ait tüm işlem geçmişi ve cüzdan adresleri dışa aktarılır.
- Transfer işlem kimlikleri, zaman damgalarıyla birlikte tabloya işlenir.
- Reklam, tanıtım ve yönlendirme mesajları kaynağıyla birlikte kaydedilir.
- Platform yetkilileriyle yapılan yazışmalar kesintisiz biçimde saklanır.
- Bankaya ve platforma yapılan bildirimlerin tarih ve saatleri ayrı listede tutulur.
Zaman Baskısı ve Hak Kaybı Noktaları
Buradaki risk yalnızca şikâyet süresiyle sınırlı değildir. Şikâyete bağlı suçlarda kanunda öngörülen süre fiili ve faili öğrenme anından işlemeye başlar; ancak asıl kayıp, tedbirin gecikmesiyle paranın izlenebilirliğinin kaybolmasıdır. Bunun yanında ödeme kuruluşlarına yapılacak itiraz bildirimlerinin kendi kısa süreleri, platformların işlem kayıtlarını saklama süreleri ve yurt dışı platformlarda talebe cevap gecikmeleri süreç planına eklenmelidir. Tazminat talebi bakımından ise haksız fiile ilişkin zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesiyle işlemeye başlar; ceza soruşturmasının sonucunu beklemek bu takvimi kendiliğinden durdurmaz.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Kayıp tutarı, transferin geçtiği kanallar ve platformun hukuki statüsü izlenecek yolu değiştireceğinden, olayın hemen ardından belgelerinizi toplayıp hukuki destek almanız süreç açısından belirleyici olur.