Kripto varlık vaadiyle yürütülen dolandırıcılıklarda para, genellikle önce bir banka hesabına havale edilir, ardından zincir üzerinde hızla dağıtılır. Bu nedenle dosyanın kaderi çoğu zaman ilk saatlerde, para izinin kaybolmadan sabitlenip sabitlenmediğine bağlıdır. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar ile SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ekseninde bu rehber, banka nezdindeki itiraz ile yargısal yolun birlikte yürütülmesini konu alır.
İlk Adım: Para İzini Dondurmak
- Havale veya EFT yapılan alıcı hesabın bankasına yazılı bildirimde bulunularak işlem numarası ve tutar bildirilir.
- Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet edilerek hesap hareketleri ve varsa el koyma tedbiri talep edilir.
- Kripto varlık hizmet sağlayıcısına başvurularak hesabın ve çekim işlemlerinin kayıt altına alınması istenir.
- Cüzdan adresleri, işlem kimlikleri ve transfer zaman damgaları eksiksiz listelenir.
Banka İtirazının Sınırları
Bankaya yapılan bildirim, kendiliğinden bir iade hakkı doğurmaz; talimatınızla gerçekleşen bir havalede bankanın iade yetkisi sınırlıdır. Buna karşılık, işlemin müşterinin bilinen profiline aykırı olması, kimlik ve hesap açılış süreçlerindeki eksiklikler ya da şüpheli işlem bildirimi yükümlülüğünün gereği gibi yerine getirilmemesi gibi başlıklar, bankanın sorumluluğunun tartışılabileceği alanlardır. Kart veya internet bankacılığı üzerinden izinsiz işlem söz konusuysa değerlendirme tümüyle farklı yürür.
Görevli Mahkemenin Belirlenmesi
- İşlem tüketici sıfatıyla kurulan bir bankacılık ilişkisine dayanıyorsa tüketici mahkemesi gündeme gelir; parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru dava şartıdır.
- Ticari iş niteliğindeki uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesi görevlidir.
- Doğrudan dolandırıcıya yöneltilen talepler haksız fiile dayanır ve zararın doğduğu yer mahkemesinde de açılabilir.
- Ticari nitelikteki bazı taleplerde dava açmadan önce arabuluculuk şartının bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
Ceza Dosyası ile Hukuk Dosyasının İlişkisi
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerine ilişkin TCK hükümleri kapsamında yürütülen soruşturmada elde edilen banka ve iletişim kayıtları, hukuk davasının delil temelini güçlendirir. Ancak ceza dosyasının uzaması hukuk davasında zamanaşımını kendiliğinden askıya almaz. Eylemin suç oluşturması hâlinde daha uzun zamanaşımının uygulanabileceği tartışılsa da, bu belirsizliğe güvenerek beklemek risklidir.
Yaygın Kayıp Sebepleri
Ekran görüntülerinin platform kapandıktan sonra alınmaya çalışılması, yazışmaların silinmesi, üçüncü kişi hesabına yapılan transferlerin belgelenmemesi ve iade vaadiyle oyalanırken sürelerin işlemesi en sık görülen kayıplardır. Ayrıca ek yatırım isteyen talepler karşılanarak zararın büyütülmesi, sonraki aşamada kusur tartışmasına da konu olur.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; işlemin gerçekleştiği kanal ve elinizdeki kayıtlar stratejiyi değiştirir. Para transferini fark ettiğiniz gün hem bankaya hem savcılığa başvurmanız, ardından dosyayı bir hukukçuyla planlamanız en pratik yaklaşımdır.