Banka veya kripto varlık hesabına erişimin bir anda kesilmesi, çoğu kişi için ilk kez karşılaşılan bir durumdur. Panikle atılan adımlar dosyayı ağırlaştırabilir. Doğru başlangıç, blokenin hukuki kaynağını tespit etmek ve buna uygun mercie süresinde başvurmaktır.
Blokenin Hukuki Kaynağını Doğru Tespit Etmek
Halk arasında "MASAK blokesi" denilen durumun arkasında farklı hukuki temeller olabilir ve her birinin başvuru yolu ayrıdır:
- 5549 sayılı Kanun kapsamında şüpheli işlem bildirimine bağlı olarak işlemin geçici süreyle askıya alınması.
- Yürüyen bir soruşturmada hâkim kararına dayalı olarak taşınmaz, hak ve alacaklara elkonulması.
- Bankanın kendi risk politikası veya sözleşmesel gerekçeyle uyguladığı kısıtlama.
- İcra takibine dayalı haciz; bu, ceza soruşturmasıyla ilgisi olmayan tümüyle farklı bir işlemdir.
Bankadan alınacak yazılı açıklama ya da dekont üzerindeki kod, hangi ihtimalin söz konusu olduğunu gösterir. Kaynak belirlenmeden yapılan başvuru, yanlış mercie gitme riskini beraberinde getirir.
İtiraz Mercii ve Yedi Günlük Süre
Hâkim kararına dayanan elkoyma ve benzeri koruma tedbirlerine karşı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun itiraz hükümleri uygulanır ve genel itiraz süresi, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gündür. İtiraz, kararı veren merci aracılığıyla yapılır ve bu merci itirazı yerinde görmezse dosyayı incelemeye yetkili mercie gönderir. Yedi günlük süre kaçırıldığında tedbirin kaldırılması için ayrıca talepte bulunulabilir; ancak itiraz yolunun sağladığı hızlı denetim imkânı yitirilmiş olur. Savcılık aşamasında verilen kararlarda ise talebin doğrudan soruşturmayı yürüten savcılığa yöneltilmesi gerekir.
Delil Paketinin İçeriği
Bloke dosyalarında amaç, hesaba giren paranın meşru kaynağını izlenebilir biçimde göstermektir. Delil paketi kronolojik ve tek bir anlatıyı destekleyecek şekilde kurulmalıdır:
- Gelirin kaynağını gösteren belgeler: maaş bordrosu, satış sözleşmesi, fatura, tapu, şirket kayıtları.
- Hesap hareketlerinin tam dökümü ve tartışmalı işlemlerin işaretlenmiş listesi.
- Kripto işlemlerde borsa hesap özeti, çekim/yatırım kayıtları ve cüzdan adresleri.
- Karşı tarafla yazışmalar; özellikle işlemin ticari gerekçesini gösterenler.
- Vergi beyanları ile hesap hareketleri arasındaki tutarlılığın açıklaması.
Paralel Süreçleri Ayrı Yürütmek
Aklama suçuna ilişkin soruşturma, hesabın açılmasına yönelik talep ve bankaya karşı doğabilecek ticari zarar iddiası birbirinden bağımsız süreçlerdir. Ceza dosyasına sunulan bir savunma ticari uyuşmazlıkta aleyhe kullanılabileceğinden, ifadelerin bütünlüğü baştan planlanmalıdır.
Değerlendirme
Bu dosyalarda kaybedilen zaman doğrudan mali kayba dönüşür. Kararın size ne zaman bildirildiğini ve elinizde kaç gün kaldığını tespit ederek, ceza hukuku alanında çalışan bir avukatla ilk günlerde temas kurmanız belirleyicidir.