Kripto varlıklarla ilgili dolandırıcılık dosyalarında mağdur ile şüpheli çoğu zaman aynı teknik altyapı üzerinden hareket ettiğinden, hesabına bloke konulan kişi kendisini savunma pozisyonunda bulabilir. Blokenin kaynağı doğru teşhis edilmeden yapılan başvurular yanlış mercie gider ve arada süreler işler. Bu rehber 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Kanun, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın 282. maddesi ekseninde ilerlemektedir.
Blokenin Kaynağını Ayrıştırmak
Uygulamada birbirine karıştırılan üç ayrı durum vardır: bankanın veya hizmet sağlayıcının kendi risk politikası gereği uyguladığı kısıtlama, mevzuattan doğan şüpheli işlem süreçleri ve adli mercilerin verdiği elkoyma ya da tedbir kararları. Her biri farklı mercie, farklı usulde ve farklı süre içinde başvurmayı gerektirir. İlk yapılması gereken, kısıtlamanın hangi karara dayandığının yazılı olarak sorulmasıdır.
Belge Toplama Sırası
Kripto dosyalarında savunmanın omurgası, varlığın kaynağının izlenebilir olmasıdır. Belgeler işlem sırasına göre değil, paranın hikâyesine göre dizildiğinde inceleme çok daha hızlı ilerler.
- Varlığın ilk kaynağını gösteren gelir veya satış belgeleri
- Platforma yatırma ve çekme işlemlerinin dökümü
- Cüzdan adresleri arasındaki transfer kayıtları
- Karşı tarafla yapılan yazışmalar ve sözleşme benzeri metinler
İtiraz ve Kaldırma Taleplerinde Zamanlama
Adli bir karara dayanan kısıtlamalarda itiraz, kararın öğrenilmesine bağlı kısa süreler içinde yapılır ve bu süre kaçırıldığında aynı gerekçelerle yeniden başvurmak çoğu kez sonuç vermez. İdari nitelikli işlemlerde ise itiraz ve dava yolları farklı takvimlere tabidir. Bu nedenle kararın tebliğ veya öğrenme tarihi, dosyanın en başında tek bir yerde kayıt altına alınmalıdır.
Aklama Şüphesine Karşı Savunma Kurgusu
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması iddiasında tartışma, işlemin tekniğinden çok bilgi ve iradeye kayar. Bu yüzden savunma, işlemlerin olağan ticari veya yatırım davranışıyla uyumlu olduğunu göstermeye odaklanmalı; ani hacim değişimleri, üçüncü kişiler adına yapılan transferler ve komisyon karşılığı hesap kullandırma iddiaları ayrı ayrı yanıtlanmalıdır.
Riski Azaltan Kontroller
- Kısıtlamanın dayanağı yazılı olarak istendi mi?
- Karar tarihleri ve öğrenme tarihi belgelendi mi?
- Varlık kaynağı kesintisiz bir zincir hâlinde gösterilebiliyor mu?
- Ceza ve idari hatlar için ayrı takvim tutuluyor mu?
Bu metin genel bilgi sunar; hesabınıza uygulanan kısıtlamanın hukuki niteliği dosyanızdaki karara göre değişir. Başvuru yolunu ve süresini belirlemeden önce kararın örneğini temin edip hukuki destek almanız isabetli olur.