Maaş haczi, borçlu açısından en çok karşılaşılan icra işlemi olmasına rağmen hatalar genellikle işlemin kendisinde değil, itiraz yolunun ve süresinin yanlış seçilmesinde ortaya çıkar. Bu rehber, İİK ve HMK çerçevesinde maaş haczine karşı yapılabilecekleri süre riski merkezli bir kontrol listesine dönüştürüyor.
Önce Doğru Yolu Seçin: İtiraz mı, Şikayet mi?
Borcun kendisine karşı çıkılıyorsa ödeme emrine itiraz, işlemin usulüne karşı çıkılıyorsa icra müdürlüğü işlemine şikayet söz konusudur. Bu ayrım kritiktir: ödeme emrine itiraz süresi geçmişse borç kesinleşir ve artık maaş haczinin dayanağı tartışılamaz; ancak kesinti oranı veya haczedilemezlik gibi işleme özgü hatalar için şikayet yolu açık kalır. İkisinin merci ve süresi de aynı değildir.
Kesinti Oranı ve Haczedilemezlik Kontrolü
Maaş üzerindeki haciz, ücretin tamamına uygulanamaz; İİK kural olarak dörtte birinden az olmamak üzere sınırlı bir kesintiye izin verir ve borçlunun ailesinin geçimi için zorunlu kısım korunur. Nafaka alacakları bakımından bu sınırlama farklı işler. Uygulamada sık görülen hatalar şunlardır:
- Ücret dışı ödemelerin niteliği incelenmeden kesintiye dahil edilmesi
- Birden fazla dosyanın aynı anda kesinti yapması ve sıra cetveline uyulmaması
- Emekli aylığı gibi kural olarak korunan gelirlerde geçerli bir muvafakat olmadan kesinti yapılması
- İşverenin kesintiyi hiç yapmaması veya eksik göndermesi
- Borçlunun adres değişikliğini bildirmemesi nedeniyle tebligatı geç öğrenmesi
Süre Riskini Azaltan Adım Sırası
- Dosyayı görüntüleyip haciz müzekkeresinin işverene ulaştığı tarihi ve ilk kesinti tarihini tespit edin.
- Öğrenme tarihini kaydedin; şikayet süresi kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren işler ve kısadır.
- Haczedilmezlik iddiası varsa gerekçeyi belgeye bağlayın: bordro, gelir tespiti ve zorunlu gider kayıtları.
- İcra mahkemesinden tedbiren kesintinin durdurulmasını talep etmeyi değerlendirin.
- Şikayet reddedilirse kanun yolu süresini aynı takvime ekleyin.
Alacaklı Tarafında Kontrol Edilecekler
Alacaklı bakımından risk, kesintinin fiilen tahsil edilememesidir. İşverenin bildirim yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği, işten ayrılma halinde yeni işverene haczin bildirilip bildirilmediği ve dosya hesabının güncel tutulup tutulmadığı düzenli olarak izlenmelidir. Takipsiz bırakılan dosyalarda işlemsizlik nedeniyle doğabilecek sonuçlar da ayrıca gözetilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; dosyanızdaki takip türü ve tebligat tarihleri sonucu değiştirebilir. Kesintiye karşı adım atmadan önce icra dosyasının tamamının incelenmesi gerekir.