Banka hesabına veya kripto varlık hesabına konulan bir blokenin ardından atılacak ilk adım, tedbirin kaynağını doğru teşhis etmektir. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın 282. maddesi ekseninde bu rehber, itiraz yolunu ve para akışını belgeleme yöntemini konu alır.
Blokenin Kaynağını Teşhis Etmek
Uygulamada birbirinden çok farklı hukuki temellere dayanan işlemler aynı isimle anılır: bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı kısıtlama, idari nitelikteki askıya alma ve bir soruşturma kapsamında verilen adli el koyma kararı aynı şey değildir. Hangi mercii tarafından, hangi tarihte ve hangi dosya numarasıyla işlem yapıldığı öğrenilmeden yapılan başvurular sonuç doğurmaz. Bu bilgi için önce bankadan yazılı açıklama talep edilmeli, ardından ilgili savcılık dosyasına erişim aranmalıdır.
İtirazın Yöneleceği Mercii ve Süre
Adli mercilerce verilen koruma tedbirlerine karşı itiraz, kısa ve kesin sürelere bağlıdır ve süre kararın öğrenilmesi ya da tebliğinden itibaren işler. İdari nitelikteki işlemlerde ise yargı yolu ve süre farklıdır. Yanlış mercie yapılan başvuru dosyayı ilerletmediği gibi, doğru yol için tanınan süreyi de tüketebilir. Bu nedenle itiraz dilekçesi yazılmadan önce kararın niteliği kesin biçimde belirlenmelidir.
Para Akışını Anlatan Dosya Kurmak
- Hesaba giren tutarların kaynağını gösteren sözleşme, fatura ve ödeme belgeleri
- Kripto varlık alım-satımlarında platform işlem geçmişi ve cüzdan adresi kayıtları
- Ticari faaliyet varsa defter kayıtları ile banka hareketlerinin karşılaştırmalı tablosu
- Üçüncü kişilerden gelen transferlerde bu kişilerle ilişkinin yazılı dayanağı
- Vergisel beyanlar ile hesap hareketleri arasındaki uyumun gösterimi
Aklama İddiasında Öncül Fiil Tartışması
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması iddiası, öncelikle bir öncül fiilin varlığına dayanır. Savunma kurgusunda ilk halka, hesaba giren paranın meşru bir kaynaktan geldiğinin gösterilmesidir. Belgelerin sonradan hazırlanmış izlenimi vermemesi için tarih sırasına uygun, kesintisiz bir akış sunulmalıdır. Eksik bırakılan bir dönem, dosyanın tamamına yönelik şüpheyi büyütür.
Kripto Varlıklarda Ek Kontroller
Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler, müşteri tanıma ve işlem izleme yükümlülüklerini ağırlaştırmıştır. Platform üzerinden yapılan transferlerde karşı cüzdanın kime ait olduğu bilinmiyorsa, iyi niyetin ortaya konması güçleşir. Bu nedenle transfer öncesi yazışmalar, karşı tarafın kimlik bilgileri ve işlemin ticari gerekçesi, blokeye itiraz dosyasının ayrılmaz parçası olarak hazırlanmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; işlemin dayandığı karar, dosyanın gizlilik durumu ve varlığın türü izlenecek yolu değiştirir. Blokeye ilişkin belgeler incelenmeden itiraz stratejisi kurulması doğru olmaz.