İlamsız takip, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol sunar; buna karşılık borçluya da kısa ama etkili savunma imkânları tanır. İİK ve HMK ekseninde yürüyen bu süreçte tarafların çoğu hakkını kaybetmesinin sebebi, tebligattan sonraki ilk günlerin sessiz geçirilmesidir.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında
Ödeme emrine itiraz süresi tebliğ tarihinden itibaren işler ve son derece kısadır; bu süre geçtiğinde takip kesinleşir, artık borcun esasına ilişkin itirazlar icra dairesinde ileri sürülemez. Aynı tebligatla birlikte mal beyanında bulunma yükümlülüğü de doğar. Mal beyanının hiç verilmemesi ya da gerçeğe aykırı verilmesi, ayrı yaptırımlara bağlanmış bir davranıştır; bu nedenle itiraz edilse dahi beyan yükümlülüğünün durumu ayrıca kontrol edilmelidir.
Borçlu Tarafında Kontrol Sırası
- Tebliğ tarihi ve tebligatın usulüne uygunluğu kontrol edilir; usulsüz tebligat iddiası varsa öğrenme tarihi bildirilerek şikâyet yoluna gidilir.
- İtirazın kapsamı belirlenir: borcun tamamına mı, bir kısmına mı, yoksa yalnızca imzaya mı itiraz edilecektir.
- İmzaya itiraz ayrıca ve açıkça yapılmalıdır; genel itirazın içinde saklı kaldığı varsayılamaz.
- Zamanaşımı, ödeme veya takas def'i varsa belgeleriyle birlikte hazırlanır.
- Mal beyanı süresi içinde ve gerçeğe uygun biçimde verilir; haczedilemeyecek mallara ilişkin talepler ayrıca ileri sürülür.
Alacaklı Tarafında Zaman Yönetimi
- İtiraz üzerine takip durur; itirazın hükümden düşürülmesi için kanunda öngörülen süre içinde harekete geçilmelidir.
- Elde bir belge varsa itirazın kaldırılması ile itirazın iptali yolları arasındaki tercih, delil durumuna göre yapılır.
- Haciz talebi için tanınan süreler takip edilmeli; süresinde talep edilmeyen haciz dosyanın işlemden kalkmasına yol açar.
- Borçlunun mal kaçırma ihtimali varsa ihtiyati haciz seçeneği baştan değerlendirilmelidir.
- Tebligat adresi doğru tespit edilmezse, kazanılan aşama usulsüz tebligat şikâyetiyle geri alınabilir.
Haciz Aşamasında Sık Görülen Kayıplar
Üçüncü kişinin elindeki mal ve alacaklara ilişkin haciz ihbarnamelerine itiraz süreleri kısa ve sonuç doğurucudur; sessiz kalan üçüncü kişi kendi malvarlığıyla sorumlu hâle gelebilir. Kıymet takdirine ve ihaleye ilişkin şikâyet süreleri de aynı şekilde dar tutulmuştur. Bu aşamalarda tarih takibi yapılmadığında, esasen haklı bir itiraz yalnızca süre sebebiyle incelenmeden reddedilir.
Yukarıdaki başlıklar genel bir yol haritasıdır; dosyanızın tebligat tarihleri ve belge durumu sonucu değiştirebilir. Ödeme emri elinize ulaştıysa günleri kaybetmeden bir hukukçuya danışmanız, sonraki aşamaları belirgin biçimde kolaylaştırır.