İcra takibinde satış aşamasına gelinmişse, borçlu için hareket alanı daralmış demektir. İİK ve HMK çerçevesinde bu aşamada yapılacak her itirazın kendine özgü ve kısa bir süresi vardır; bir gün gecikme, taşınmazın el değiştirmesi sonucunu doğurabilir. Aynı şekilde mal beyanı yükümlülüğünün gereği gibi yerine getirilmemesi, borç dışında ayrı bir yaptırım riski yaratır.
Mal Beyanının Kapsamı
Mal beyanı yalnızca taşınmazları değil; araçları, alacakları, banka hesaplarını ve üçüncü kişilerdeki hakları da kapsar. Beyanın gerçeğe aykırı düzenlenmesi ayrı bir yaptırıma bağlandığından, "malım yok" biçimindeki kısa beyanlar risklidir. Borçlunun geliri varsa gelir kaynağı ve tutarı da gösterilmelidir. Beyan süresi ödeme emrinin tebliğine bağlı olduğundan, tebliğ tarihi tebligat mazbatasından teyit edilmelidir.
Satış Öncesi Kontrol Listesi
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ tarihi ve itiraz için son gün not edilmeli
- Taşınmaz üzerindeki şerh, ipotek ve kira ilişkileri güncel tapu kaydından doğrulanmalı
- Haczin usulüne uygun konulup konulmadığı, haczedilemez mal iddiası varsa dayanağı hazırlanmalı
- Satış ilanının tebliğ edilip edilmediği kontrol edilmeli
- Borç tutarı, işlemiş faiz ve masraflar dosya hesabından ayrı ayrı çıkarılmalı
İhalenin Feshinde Dar Pencere
İhalenin feshi talebi, kanunda öngörülen kısa süre içinde ve icra hukuk mahkemesine yapılır. Fesih sebepleri sınırlıdır: ihaleye fesat, artırma hazırlığındaki usulsüzlük, ilanın veya tebligatın usulsüzlüğü, satış bedelinin değerin altında kalması gibi. Genel nitelikte şikâyetler bu davanın konusu değildir. Talep reddedilirse para cezasına hükmedilebileceği için, sebep somut delille desteklenmeden başvuru yapılmamalıdır.
Takvimi Tek Tabloda Tutmak
Ödeme emri tebliği, itiraz süresi, mal beyanı süresi, kıymet takdirine itiraz, satış ilanı ve ihale tarihi aynı tabloda izlenmelidir. Bu kalemlerin her biri farklı başlangıç anına bağlıdır ve biri kaçırıldığında sonraki aşamada telafi edilemez. Tebligatın usulsüz olduğu düşünülüyorsa, öğrenme tarihi ayrıca belgelenmelidir; aksi hâlde sürenin başlangıcı tartışmalı hâle gelir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Takibin türü, alacağın dayanağı ve haczin konusu izlenecek yolu değiştirir; satış aşamasındaki bir dosyada gecikmeden hukuki destek alınması önerilir.