İcra takibinde ödeme emrinin tebliğiyle birlikte borçlu için iki ayrı yükümlülük aynı anda işlemeye başlar: takibe itiraz etmek ve mal beyanında bulunmak. İİK ve HMK ekseninde hazırlanan bu kontrol listesi, birbirine karıştırılan bu iki kurumu ayırmaya ve kısa süreleri kaçırmamaya odaklanır.
İki Yükümlülük, İki Farklı Sonuç
İtiraz, borcun varlığına veya kapsamına karşı yapılır ve süresinde yapıldığında ilamsız takibi durdurur. Mal beyanı ise borcun kabulü anlamına gelmez; borçlunun malvarlığını bildirme yükümlülüğüdür ve yerine getirilmemesi ayrı bir yaptırım riski doğurur. Yaygın hata, itiraz eden borçlunun mal beyanı yükümlülüğünün kendiliğinden ortadan kalktığını sanmasıdır. İtirazın takibi durdurup durdurmadığı ve mal beyanı süresinin durumu dosya türüne göre ayrıca kontrol edilmelidir.
İtirazın Kapsamını Doğru Yazmak
İtiraz dilekçesinin içeriği sonraki tüm aşamayı belirler. Borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği, faize, işlemiş faiz oranına, yetkiye ve senetteki imzaya itiraz edilip edilmediği ayrı ayrı yazılmalıdır. İmzaya itiraz açıkça ve ayrıca belirtilmezse, senet altındaki imza kabul edilmiş sayılabilir. Kısmi itirazda ise itiraz edilmeyen bölüm bakımından takip kesinleşir; bu nedenle rakam belirtilmeden yapılan genel itirazlar riskli sonuçlar doğurur.
Mal Beyanında Sık Yapılan Hatalar
- Beyanı yalnızca sözlü olarak icra dairesinde dile getirip tutanağa geçirtmemek.
- Malvarlığı bulunmadığını bildirirken geçim kaynağını hiç açıklamamak.
- Üçüncü kişilerdeki alacakları ve maaş haczine konu geliri beyan dışında bırakmak.
- Haczedilemeyecek mal ve hakları hiç yazmayıp doğrudan yok saymak.
- Beyandan sonra malvarlığında oluşan değişikliği bildirmemek.
Süre Kaçırıldıysa Ne Kalır?
Yedi günlük itiraz süresi geçmişse takip kesinleşir; ancak dosya tamamen kapanmaz. Borcun olmadığı iddiası, kesinleşen takibe rağmen açılabilecek menfi tespit veya ödeme yapılmışsa istirdat davasıyla ileri sürülebilir. Tebligatın usulsüz olduğu düşünülüyorsa, öğrenme tarihine dayalı olarak tebligatın usulsüzlüğü şikâyeti gündeme gelir ve bu yol pratikte en sık başvurulan çözümdür. Bunun için tebliğ evrakının kim tarafından, hangi adreste ve hangi beyanla alındığının incelenmesi gerekir. İcra dosyasındaki tebligat parçasını temin etmeden yapılan başvurular çoğu zaman sonuçsuz kalır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; takibin türü, dayanak belge ve tebligatın şekli izlenecek yolu doğrudan etkiler. Süreler çok kısa olduğundan, ödeme emrini aldığınız gün hukuki değerlendirme almanız önem taşır.