İcra dosyasında hak kaybı çoğunlukla hukuki bir tartışmadan değil, işlemeye devam eden bir sürenin gözden kaçmasından doğar. Alacaklı açısından satış aşaması, borçlu açısından ise maaş haczi, takvimin en sıkı takip edilmesi gereken iki noktasıdır. Bu rehber İİK ve HMK çerçevesinde her iki tarafın da kaçırmaması gereken kontrol noktalarını sıralar.
Dosyada Aynı Anda İşleyen Süreler
Bir takip dosyasında birden çok süre paralel işler: ödeme emrine itiraz süresi, itirazın kaldırılması veya iptali için öngörülen süre, haczin geçerliliğini koruduğu süre ve haczedilen malın satışının istenmesi gereken süre. Bunlardan yalnızca birinin kaçırılması, esasa ilişkin haklı olmayı dahi sonuçsuz bırakabilir. Bu nedenle dosya açılır açılmaz tek bir takvim kurulmalı, her işlem tarihi UYAP kaydından teyit edilerek bu takvime işlenmelidir.
Maaş Haczinde Kontrol Edilecekler
Maaş ve ücret hacizlerinde kanun, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısmı korur; haczedilebilir oran sınırlıdır ve nafaka alacakları bakımından ayrı bir düzen geçerlidir. Borçlu tarafında kontrol edilmesi gerekenler şunlardır:
- Kesinti oranı kanuni sınırı aşıyor mu, birden fazla dosya için aynı anda kesinti yapılıyor mu?
- Haciz sırası doğru uygulanmış mı, sonraki dosya sıra beklemek yerine kesintiye ortak edilmiş mi?
- Kesintiye tabi olmaması gereken ödeme kalemleri hesaba katılmış mı?
- İşverenin bildirim yükümlülüğü yerine getirilmiş mi?
Bu noktalardaki aykırılıklar, süresi içinde icra mahkemesine yapılacak şikayetin konusudur; şikayet için öngörülen süre kısa olduğundan maaş bordrosundaki ilk kesintinin görüldüğü an harekete geçilmelidir.
Satış Aşamasında Değer ve İlan Denetimi
Satış sürecinde en çok tartışma yaratan konu kıymet takdiridir. Takdir edilen değere itiraz için tanınan süre dar olduğundan, rapor tebliğ edilir edilmez taşınmazın konumu, imar durumu ve emsal değerleri karşılaştırılmalıdır. İlanın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, ilan metnindeki tanım ile taşınmazın gerçek durumunun örtüşüp örtüşmediği de ayrıca kayda geçirilmelidir; bu hususlar ihale sonrasında ileri sürülecek iddiaların temelini oluşturur.
İhale Sonrası Dar Pencere
İhalenin feshi talebi, kanunda öngörülen kısa süre içinde ve ihaleye fesat, usulsüz ilan, kıymet takdirindeki hata gibi somut sebeplere dayandırılarak yapılmalıdır. Genel nitelikte itirazlar bu aşamada sonuç doğurmaz. Sürenin son gününü beklemek yerine, ihale tutanağının bir örneği alınır alınmaz sebeplerin yazıya dökülmesi güvenlidir.
Kapanış
Burada anlatılanlar tipik dosya akışına ilişkindir; takip türü, alacağın niteliği ve haczedilen malın durumu tabloyu değiştirebilir. İcra dosyanızdaki sürelerin bir hukukçu tarafından dosya üzerinden hesaplanması, sonradan telafisi güç kayıpların önüne geçer.