Maaş haczi, borçlunun süreçten haberdar olduğu ilk an olabilir; oysa hukuken bu, takibin başlangıcı değil sonucudur. İlamsız takipte belirleyici olan aşama, ödeme emrinin tebliğidir ve bu aşamada tanınan itiraz süresi oldukça kısadır. Aşağıda hem borçlu hem alacaklı bakımından süre riski ele alınmaktadır.
Ödeme emri tebliğ edildiğinde başlayan sayaç
İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir. Bu itiraz, borca, imzaya veya yetkiye yönelik olabilir ve hangisine itiraz edildiği açıkça yazılmalıdır. İtiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Uygulamada en sık görülen kayıp, tebligatın eski adrese yapılması ve borçlunun durumu haciz sırasında öğrenmesidir; bu ihtimalde tartışma artık itiraz değil, tebligatın usulüne uygunluğu üzerinden yürür.
Maaş haczinin sınırları
- Maaşın tamamı haczedilemez; İİK belirli bir kısmın haczine izin verir
- Nafaka alacakları bakımından farklı bir rejim uygulanır
- Birden fazla haciz varsa sıra cetveli ve öncelik önem kazanır
- Emeklilik ve sosyal güvenlik ödemelerinde ayrı kurallar gündeme gelir
- Kesinti oranı hatalıysa, şikâyet yolu süreye tabidir
İşveren tarafındaki yükümlülük
Haciz müzekkeresi kendisine ulaşan işveren, çalışanın ücretini bildirmek ve kesintiyi yapmakla yükümlüdür. Bildirimin eksik veya gecikmeli yapılması işveren yönünden sorumluluk doğurabilir. Çalışanın işten ayrılması hâlinde durumun dosyaya bildirilmesi de aynı yükümlülüğün parçasıdır.
İtiraz süresi kaçtıysa ne yapılabilir
Yedi günlük süre geçtikten sonra dahi, borcun bulunmadığının ileri sürülebileceği ayrı yollar vardır. Borç ödenmeden açılan menfi tespit ve ödeme yapıldıktan sonra açılan istirdat davaları bu yolların başında gelir; ancak bunlar itirazın yerine geçmez ve takibi kendiliğinden durdurmaz. Ayrıca gecikmiş itiraz kurumu, engelin ortadan kalkmasına bağlı sıkı koşullara tabidir. İcra dairesi işlemlerindeki usulsüzlükler için ise şikâyet yolu, yine kısa bir süreye bağlıdır.
Alacaklı tarafında unutulan iki süre
Borçlu itiraz ettiğinde takip durur ve top alacaklıya geçer. Alacaklının, itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yollarından hangisini seçeceği elindeki belgeye göre değişir; her iki yolun da kendine özgü süresi vardır ve bu süreler geçtiğinde takip düşer. HMK kapsamındaki genel usul kuralları da bu aşamada devreye girer.
Burada yer alan açıklamalar genel bilgilendirmedir. Takip dosyasının türü, tebligat tarihleri ve alacağın dayanağı sonucu doğrudan etkilediğinden, dosya örneği görülmeden yapılacak değerlendirmeler eksik kalabilir.