Ödeme kuruluşları ve elektronik para hizmetleri üzerinden gerçekleşen uyuşmazlıklarda dosyanın kaderi, çoğu zaman ilk hafta toplanan kayıtlarla belirlenir. İşlem kayıtları belirli sürelerle sınırlı olarak saklandığı ve hesaplar hızla hareketlendiği için, delil paketleme ile mercii seçimi eş zamanlı yürütülmesi gereken iki iştir.
Uyuşmazlığın Hukuki Niteliğini Baştan Ayırın
Aynı olay, tarafların sıfatına göre farklı kapılara gider. İşlem bireysel kullanım amacıyla yapılmışsa tüketici işlemi niteliği tartışılır ve tüketici uyuşmazlıkları rejimi devreye girer. Taraflar tacir ise ve iş ticari işletmeleriyle ilgiliyse asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir. Olayda dolandırıcılık veya suç geliri şüphesi varsa savcılığa şikâyet ayrı bir hat olarak yürür. Bu üç hat birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman tamamlayıcısıdır.
Delil Paketinin Omurgası
Dağınık ekran görüntüleri yerine, işlemin baştan sona izlenebildiği bir dosya kurulmalıdır. Aşağıdaki kalemler tek bir kronolojide birleştirildiğinde para akışı anlaşılır hâle gelir:
- Hesap açılış belgeleri, sözleşme ve genel işlem koşulları metni
- İşlem referans numaralarını gösteren dekont ve hesap dökümleri
- Uygulama içi bildirim, SMS ve e-posta kayıtları
- Kuruluşun çağrı merkezi ile yapılan görüşmelerin başvuru numaraları
- Alıcı hesabın bulunduğu kuruluş ve varsa aracı kuruluş bilgileri
İdari Bildirim Hattı ve Savcılık Hattı
5411 ve 5549 sayılı Kanunların çizdiği çerçevede finansal kuruluşların yükümlülükleri ve MASAK bildirim sistemi, mağdurun kendi başvurusundan bağımsız işler. Ancak savcılığa yapılacak şikâyette hesap hareketlerinin durdurulmasına yönelik talep açıkça yazılmazsa, koruma tedbiri kararı gecikebilir. Suçtan kaynaklanan malvarlığının aklanmasına ilişkin şüphe bulunan dosyalarda TCK 282 kapsamındaki değerlendirme de gündeme gelebilir. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin SPK düzenlemeleri ise platformun faaliyet izni bulunup bulunmadığı sorusunu ön plana çıkarır.
Yetki Sözleşmesi ve Tahkim Şartına Dikkat
Kullanıcı sözleşmelerinde yer alan yetki ve tahkim şartları, taraflardan biri tüketici konumundaysa aynı ölçüde bağlayıcı olmayabilir. Buna karşılık ticari ilişkilerde bu şartlar dosyayı bambaşka bir mercie taşır. Dava açmadan önce sözleşmenin uyuşmazlık çözümüne ilişkin maddesi, yürürlük tarihiyle birlikte incelenmelidir; sonradan tek taraflı değiştirilen koşulların kullanıcıya bildirilip bildirilmediği ayrı bir tartışma başlığıdır.
Süre Baskısını Yönetmek
Hesap kayıtlarının saklanma süresi ile talebin zamanaşımı süresi aynı şey değildir. Zamanaşımı dolmamış olsa bile, kayıtların erişilebilir olduğu dönem geçtiğinde ispat fiilen imkânsızlaşır. Bu nedenle ilk adım, kuruluştan yazılı olarak işlem kaydı ve log talebinde bulunmak; ikinci adım, gerekiyorsa delil tespiti istemektir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; işlem türü ve tarafların sıfatı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, dosyanızı erken aşamada bir hukukçuyla değerlendirmeniz önerilir.