Hesabına bloke konulduğunu öğrenen kişinin ilk refleksi bankaya gitmek olur; oysa bankanın çoğu durumda kararı kaldırma yetkisi yoktur. Blokenin hangi hukuki temele dayandığı belirlenmeden yapılan başvurular sonuç doğurmaz ve itiraz için tanınan kısa süreler boşa harcanır. Aşağıda 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, SPK'nın kripto varlık düzenlemeleri ile TCK'nın 282. maddesi ekseninde izlenecek yol açıklanmaktadır.
Blokenin Kaynağını Belirlemek
Uygulamada birbirine karıştırılan üç ayrı durum vardır: bankanın kendi risk politikası kapsamında uyguladığı geçici kısıtlama, MASAK mevzuatı uyarınca işlemin ertelenmesi ve ceza soruşturması kapsamında verilen elkoyma kararı. Her birinin muhatabı ve itiraz yolu farklıdır. Bu nedenle ilk adım, banka aracılığıyla kısıtlamanın dayanağını ve varsa karar tarihini öğrenmektir.
Hangi Karara Nerede İtiraz Edilir?
- Ceza soruşturması kapsamındaki elkoyma ve hesap üzerindeki tedbir kararlarına itiraz, kararı veren hâkimlik üzerinden bir üst mercie yapılır.
- MASAK kapsamındaki erteleme işlemlerinde, sürecin ceza yargısına dönüşüp dönüşmediği takip edilerek talep buna göre yöneltilir.
- Bankanın sözleşmesel gerekçeyle uyguladığı kısıtlamalarda muhatap doğrudan bankadır; sonuç alınamazsa hukuk mahkemesi gündeme gelir.
- Kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki kısıtlamalarda platformun tabi olduğu düzenleme ve saklama yapısı ayrıca incelenir.
Paranın İzlenmesinde Savunma Mantığı
Aklama iddialarında belirleyici olan, malvarlığının öncül suçla bağlantısıdır. Savunma tarafında yapılması gereken, paranın hukuka uygun kaynağını kesintisiz bir zincirle göstermektir: gelir belgesi, satış sözleşmesi, tapu ve araç devir kayıtları, kurumsal faturalar ve hesaplar arası transferlerin açıklamaları. Zincirde tek bir kopukluk, tüm bakiyenin şüpheli sayılmasına gerekçe yapılabilir.
Dosyayı Kurma Sırası
- Hesap ekstreleri, blokenin başladığı tarihten geriye doğru dönemsel olarak çıkarılır.
- Şüpheli görülen her giriş için karşı taraf, sözleşme ve fatura eşleştirmesi yapılır.
- Üçüncü kişilerden gelen transferler ayrı bir tabloda toplanır; bu kalemler çoğu zaman incelemenin odağıdır.
- Kripto işlemlerinde platform çıktıları ve cüzdan hareketleri, tarih ve tutar bazında banka kayıtlarıyla karşılaştırılır.
- Ticari faaliyet varsa defter ve beyanname uyumu ayrıca gösterilir.
Zaman Yönetimi ve Yan Etkiler
Bloke süreci uzadıkça maaş ödemeleri, kredi taksitleri ve ticari yükümlülükler aksar. Bu nedenle itiraz dilekçesinde yalnızca hukuki gerekçe değil, kısıtlamanın ölçülülüğüne ilişkin somut sonuçlar da ortaya konmalıdır. Kısmi çözüm talepleri, tam kaldırma isteminin yanında ikinci seçenek olarak hazırlanabilir.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme niteliğindedir. İşlem geçmişinin yapısı ve soruşturmanın kapsamı stratejiyi değiştireceğinden, adım atmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte incelemeniz gerekir.