İcra takibinde en çok tartışma yaratan iki başlık, hesaplara konulan e-haciz ile taşınır ve taşınmazın satış aşamasıdır. İİK ve HMK çerçevesinde bu iki alandaki hataların ortak nedeni aynıdır: itirazın icra dairesine mi, icra mahkemesine mi yoksa genel mahkemeye mi yöneltileceğinin baştan belirlenmemesi.
E-Haciz Bir Karar Değil, Bir İşlemdir
Hesaplara elektronik ortamda konulan haciz, icra dairesinin işlemidir. Bu nedenle işlemin hukuka aykırılığı iddiası, kural olarak şikayet yoluyla icra mahkemesine taşınır. Buna karşılık borcun bulunmadığı iddiası şikayetin konusu değildir; borcun esasına ilişkin tartışma menfi tespit veya istirdat davası gibi ayrı bir usulle genel mahkemede görülür. Bu ayrım kurulmadığında dosya, doğru itirazın hiç ileri sürülmediği bir aşamaya taşınır.
Hangi Talep Nereye Gider
- İşlemin usulsüzlüğü, haczedilmezlik iddiası: icra mahkemesine şikayet.
- İmzaya veya borca itiraz: takip türüne göre icra dairesine itiraz, ardından itirazın kaldırılması ya da iptali süreçleri.
- Borçlu olunmadığının tespiti: genel mahkemede menfi tespit davası.
- Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası: istihkak prosedürü.
Maaş, Emekli Aylığı ve Ortak Hesaplar
Ücret ve benzeri gelirlerde haczin sınırı vardır; emekli aylıkları bakımından ise özel mevzuatta ayrı bir koruma öngörülmüştür. Ortak hesaplarda ise borçlu olmayan kişinin payı tartışma konusu olur ve bu iddianın belgeyle desteklenmesi gerekir. Bu tür itirazlarda süre kısadır; hesabın bloke edildiğinin öğrenildiği tarihin banka kaydıyla gösterilmesi önemlidir.
Satış Aşamasında Kontrol Noktaları
- Kıymet takdirinin tebliği ve buna karşı süresinde itiraz edilip edilmediği.
- Satış ilanının usulüne uygun tebliği; ilan içeriğindeki bilgilerin taşınmazın gerçek durumuyla uyumu.
- Taşınmaz üzerindeki kira, şerh ve irtifak kayıtlarının ilanda gösterilmesi.
- İhale sonrası, feshi gerektiren sebeplerin kısa süre içinde icra mahkemesine taşınması.
Zamanı Doğru Kullanmak
Satış sürecinde geriye dönüş imkânı aşama ilerledikçe daralır. Kıymet takdirine itiraz edilmeden ihale gerçekleştiğinde, aynı itirazın ihalenin feshi aşamasında dinlenmesi çoğu kez mümkün olmaz. Bu nedenle takvim, tebligat tarihleri esas alınarak baştan çıkarılmalı; her aşama için sorumlu ve son gün ayrı ayrı yazılmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; takip türü, alacağın niteliği ve tebligat zinciri değiştiğinde izlenecek yol da değişir. İşlem yapmadan önce dosya örneği üzerinden hukuki destek alınması önerilir.