Ödeme ve elektronik para kuruluşları üzerinden geçen işlemler, 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar ile SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemelerinin kesiştiği bir alanda yürür. Bir şüpheli işlem bildirimi ya da mağdur şikayeti üzerine başlayan savcılık sürecinde, hesabı bloke edilen kişinin karşılaştığı ilk sorun teknik değil usulidir: hangi birime, hangi taleple ve hangi belgeyle başvurulacağı. Bu aşamada delil eksikliği, işlemin meşru olduğunu gösterecek kayıtların zamanında sunulamaması anlamına gelir.
Bildirimden Soruşturmaya Giden Yol
Ödeme kuruluşları, mevzuattan doğan yükümlülükleri gereği belirli işlem kalıplarını ilgili birime bildirmekle yükümlüdür. Bu bildirim tek başına bir suç isnadı değildir; ancak savcılığın el atmasıyla birlikte hesap hareketleri, karşı taraf bilgileri ve cihaz kayıtları dosyaya girer. Aklama iddiasının yanında TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamaya ilişkin hükmü gündeme geldiğinde, öncül suçun ne olduğunun somutlaştırılması dosyanın seyrini belirler.
Bloke Kararına İtiraz Nereye Yapılır
Hesaplar üzerindeki tedbir ve el koyma kararlarına karşı itiraz mercii, kararı veren makama göre değişir. Soruşturma aşamasında verilen koruma tedbirlerine ilişkin itirazlar sulh ceza hakimliği ekseninde değerlendirilirken, kovuşturma başladıktan sonra talep davayı gören mahkemeye yöneltilir. İtiraz dilekçesinde blokenin tümüne mi yoksa belirli bir tutara mı yönelik olduğunun ayrılması, kısmi kaldırma ihtimalini açık tutar. Yetki bakımından ise soruşturmanın yürütüldüğü yer başsavcılığı esas alınır; kullanıcının ikamet ettiği il farklıysa dilekçeler bu birime ulaştırılmalıdır.
İşlemin Meşruiyetini Gösteren Kayıtlar
- Paranın kaynağını gösteren maaş bordrosu, satış sözleşmesi veya fatura
- Transferin karşılığını açıklayan yazışmalar ve sipariş kayıtları
- Kripto varlık alım satımlarında platform işlem geçmişi ve cüzdan adresi dökümü
- Karşı tarafla ilk temasın kurulduğu kanalın kayıtları
- Vergi beyanları ve muhasebe kayıtlarıyla uyum tablosu
Bu kayıtlar dağınık ekran görüntüleri halinde değil, işlem işlem eşleştirilmiş bir tablo halinde sunulduğunda anlam kazanır. Zincir üzerindeki hareketlerin tarih sırasıyla açıklanması, işlemin niteliğine ilişkin tereddüdü azaltan en pratik yöntemdir.
Mağdur Tarafında Zaman Baskısı
Dolandırıcılık iddiasıyla parası aktarılan tarafta ise öncelik hızdır. Transferin gerçekleştiği anda yapılan başvuru, paranın hesaplar arasında dağıtılmadan önce durdurulabilme ihtimalini artırır. Bu nedenle şikayet dilekçesine alıcı hesap bilgileri, işlem referans numaraları ve saat bilgisi eklenmelidir. Ödeme kuruluşundan alınacak işlem dekontları, sonradan yapılacak talepler için temel belgedir.
Kısa Not
Bu alandaki dosyalar, mali mevzuat ile ceza usulünün aynı anda işlediği karma yapılardır. Hesap hareketlerinin niteliği ve soruşturmanın kapsamı somut olayda çok farklı sonuçlar doğurabileceğinden, ilk bloke bildirimiyle birlikte hukuki destek alınması önerilir.