İİK ve HMK ekseninde yürüyen konkordato süreci, borçlu hakkındaki takipleri belirli koşullarla durdurur. Ancak bu koruma her alacak türü ve her haciz bakımından aynı biçimde işlemez. Özellikle maaş haczi uygulamalarında, hangi kesintinin devam edeceği ve hangi merciye başvurulacağı sorusu, hem işveren hem borçlu hem de alacaklı bakımından farklı sonuçlar doğurur.
İki Ayrı Mahkeme, İki Ayrı İş
Konkordato talebinin incelenmesi, geçici ve kesin mühlet kararları ile komiser atanması asliye ticaret mahkemesinin görev alanındadır. Buna karşılık icra dairesinin işlemlerine karşı yapılan şikayet ve itirazlar icra mahkemesinde görülür. Maaş üzerindeki kesintinin oranı, haczin sırası ya da haczedilemez nitelikteki kalemlerin kesintiye dahil edilmesi gibi tartışmalar bu ikinci gruptadır. Talebin niteliği ayrıştırılmadan verilen dilekçe, görev yönünden reddedilir ve bu sırada kesintiler işlemeye devam eder.
Mühletin Takiplere Etkisi
Mühlet kararı verildiğinde borçlu aleyhine yeni takip yapılamaz ve başlamış takipler kural olarak durur. Ancak kanun bazı alacak türlerini bu kapsamın dışında tutmuştur; nafaka alacakları bu bakımdan özellik gösterir. Mühletten önce konulmuş hacizlerin akıbeti ile mühlet süresince tahsil edilen tutarların durumu ayrı ayrı değerlendirilir. İşveren tarafında ise kesintiye devam edilip edilmeyeceği, icra dairesinden gelen yazının içeriğine göre belirlenir; tereddüt halinde kesilen tutarın dosyaya yatırılması yerine durumun daireye sorulması güvenli yoldur.
Maaş Haczinde Sık Görülen Aykırılıklar
- Yasal orandan fazla kesinti yapılması
- Haczedilmezlik kapsamındaki ödeme kalemlerinin kesintiye dahil edilmesi
- Birden fazla dosyada sıra gözetilmeden aynı anda kesinti yapılması
- Nafaka alacağının sıra bakımından gözetilmemesi
- İşten ayrılma bildiriminin daireye yapılmaması
Bu aykırılıklar şikayet yoluyla icra mahkemesine taşınır. Şikayetin süresi, aykırılığın öğrenildiği tarihten işler; kamu düzenine aykırılık oluşturan haller ise süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilir. Bordro örnekleri, icra dairesi müzekkereleri ve banka hesap dökümleri bu başvurunun temel ekleridir.
Alacaklı Tarafında Yapılması Gerekenler
Konkordato ilan edilmiş bir borçludan alacağı bulunanların, alacağını komisere süresi içinde bildirmesi gerekir. Bildirimde bulunmamak, alacağın projede yer almaması sonucunu doğurabilir. Alacağın niteliği, teminatlı olup olmadığı ve imtiyazlı sayılıp sayılmadığı bu aşamada gösterilmelidir. Sözleşme, fatura, teslim belgesi ve cari hesap ekstresi bildirimin ekinde sunulmalıdır.
Sonuç
Konkordato ve haciz uygulamaları aynı anda yürüdüğünde, doğru merci seçimi zaman kaybını doğrudan belirler. Kesintinin dayanağı, mühletin tarihi ve alacağın türü birlikte okunmadan sağlıklı bir strateji kurulamaz; dosyanın özellikleri farklı sonuçlar doğurabileceğinden hukuki destek alınması önerilir.